Opracowanie stanowi próbę określenia warunków życia ludności zamieszkującej obszary wiejskie województwa świętokrzyskiego przy użyciu wskaźnika syntetycznego. Konstrukcji wskaźnika syntetycznego dokonano przy użyciu mierników cząstkowych, opisujących różnorakie potrzeby ludzkie. Dobór mierników uwarunkowany został ograniczonym zbiorem dostępnych danych statystycznych. Jednak już wstępna charakterystyka (przy doborze tylko kilku elementów) wskazała na zróżnicowanie warunków życia. Przedmiotem uwagi w opracowaniu były warunki wewnętrzne czyli między innymi: warunki mieszkaniowe, infrastruktura komunalna, społeczna, zagadnienia związane z problemami ludnościowymi. Wielkości obliczonego wskaźnika warunków życia dla województwa świętokrzyskiego mieściły się w przedziale od 0,62 do 1,90. Przeprowadzona analiza pozwoliła wyodrębnić pięć klas gmin o zróżnicowanych warunkach życia. W klasach: pierwszej i drugiej cechujących się najniższymi wielkościami miernika syntetycznego znalazło się kolejno: 23 i 46 gmin. Z kolei w klasie piątej (charakteryzującej się najkorzystniejszymi warunkami życia) odnotowano jedną gminę. Zdecydowanie korzystniejsze warunki życia odnotowywano w gminach położonych w bliskim sąsiedztwie stolicy województwa i siedzib powiatów. Najniższą pozycję w hierarchii ośrodków wiejskich w świetle badanych cech zajmują gminy typowo rolnicze, ze słabo rozwiniętymi funkcjami usługowymi. Pośredni wpływ może mieć również położenie, np. peryferyjne w stosunku do miast, poza znaczącymi szlakami komunikacyjnymi.
Celem opracowania było zbadanie i ocena przestrzennego zróżnicowania struktury poziomu życia na obszarach wiejskich województwa świętokrzyskiego. Zakres czasowy objął lata 2003–2008. W badaniach uwzględniono cechy prezentujące zagadnienia demograficzne i gospodarcze. W opracowaniu wykorzystano procedurę Z. Zioło, tzw. miernik syntetyczny. Przeprowadzona analiza pozwoliła wyodrębnić pięć klas gmin o zróżnicowanym poziomie życia. Zdecydowanie korzystniejsze warunki życia odnotowywano na obszarach położonych w bliskim sąsiedztwie stolicy województwa i siedzib powiatów. Niskimi wskaźnikami poziomu życia odznaczały się gminy typowo rolnicze, ze słabo rozwiniętymi funkcjami usługowymi. Na poziom rozwoju społeczno-gospodarczego, obok pełnionych funkcji, silny wpływ wywiera położenie w stosunku do ważniejszych ośrodków miejskich. W tworzeniu miernika syntetycznego na obszarach wiejskich o najlepszym poziomie życia decydujące znaczenie miały cechy wskazujące na stan zagospodarowania infrastrukturalnego oraz aktywność gospodarczą. Pozostałe elementy odznaczały się wyrównanym znaczeniem. Charakterystyczną prawidłowością był niski poziom życia ludności w gminach, w których odnotowywano najwyższy udział bezrobotnych i znaczne niedoinwestowanie infrastrukturalne. Istotne znaczenie w tworzeniu miernika syntetycznego odegrały cechy demograficzne, które bezpośrednio rzutowały na dynamikę zmian zaludnienia. Zjawiska depopulacyjne zaobserwowano w rejonach peryferyjnych lub cechujących się niekorzystną strukturą funkcjonalną, tzw. wiejskie obszary problemowe wymagające restrukturyzacji rolnictwa oraz rozwoju wielofunkcyjnego.
Zmiany zachodzące w strukturze władania ziemią rolniczą i zmieniające się „niedoskonałe" prawo rolne przy słabej kondycji ekonomicznej gospodarstw rolnych, zwłaszcza z regionów rozdrobnionych agrarnie, przyspieszało kurczenie areału użytków rolnych. Na obecny stan przestrzennego zróżnicowania udziału użytków rolnych w powierzchni województwa świętokrzyskiego duże znaczenie ma złożoność czynników historycznych, przyrodniczych oraz demograficznych. Jakość ziemi i renta położenia ziemi decydują o skali i tempie koncentracji ziemi. Tempo i skala zmian w gospodarce ziemią rolniczą regionu dokonuje się powoli, ze względu na duże zasoby ziemi rolniczej małych i drobnych gospodarstw.
This study outlines the diversification of social and economic development in selected municipalities of Konecki Poviat of the Świętokrzyskie Voivodeship. It is based on statistical data contained in available statistical sources published by the Polish Central Statistical Office (GUS). Social and economic development has been assessed in connection with characteristics of population and economy. The period of transformation triggered numerous phenomena facilitating development of rural areas; however, it also introduced negative social and economic processes. The analysis emphasized the existence of numerous alarming demographic and social phenomena, which are the strongest on the outskirts of the Konecki Poviat. The population has dropped, partially due to declining birth rate. Moreover, in the analyzed period of time the outflow of population has decreased, presumably due to slumping urban labour market. Furthermore, in the area of this study ageing of population has been discovered as a result of decreased fertility and longer life expectancy. Social and economic transformations have considerable impact on changes in the labour market. With decreased industrial employment, the rate of unemployment has risen. Within all unemployed the most numerous group is composed of people at the age of 25-34. Unfavourable unemployment structure is preserved due to educational barriers for the population of rural areas. The second serious problem is inability to pull oneself together in the new reality. In order to overcome this negative phenomenon it is vital to find new ways of stimulating activity of the population. In the late few years the number of registered private business entities increased with the greatest group in trade and repairs. This is connected with relatively low costs of establishing such businesses. It should be noted that the development of the Konecki Poviat is diversified. Far better parameters related to description of demographic, social and economic phenomena are recorded in rural areas near towns than in municipalities located on the outskirts of the Poviat.
The aim of this study was to present basic trends in population processes in rural areas of the Świętokrzyskie Voivodeship. With the period of 2003-2008 the main subject focused on changes in population size, elements responsible for the character of population changes with components of natural and migratory movement. Changes in the labour market against changes in the number of people em-ployed and unemployment were also discussed. The analysis proved considerable spatial diversification of the processes in question.Positive population-related phenomena were recorded in municipalities located in a suburban zone, whereas negative phenomena occurred in the outskirts of the area and locations of economic restructuring.