Komparator pionowy zbudowany w Geodezyjnym Laboratorium Metrologicznym Wydziału Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska AGH w Krakowie służy do wyznaczenia poprawek kalibracyjnych precyzyjnych łat inwarowych, inżynierskich łat fiberglasowych i łat technicznych w zależności od zlecenia użytkownika. W referacie przedstawiono wyniki kalibracji wybranych typów łat kodowych określanych jako „inżynierskie”: składanych i jednolitych wykonanych z włókna szklanego przeznaczonych do niwelatorów Leica i Topcon oraz łat składanych drewnianych dedykowanych do niwelatorów Trimble DiNi. Na podstawie wyników kalibracji poddano analizie błędy występujące w różnych typach łat inżynierskich. W łatach składanych występują duże błędy podziału na stykach elementów dochodzące do 0,3 mm. Błędy te sumują się w ciągu niwelacyjnym w sytuacji, gdy odczyty wstecz i w przód wykonywane są na różnych segmentach łat, czyli w ciągu o dużej różnicy wysokości między reperami. Współczynniki skali dla poszczególnych odcinków łat różnią się znacznie między sobą. W pracy podjęto próbę oceny przydatności łat inżynierskich do pomiaru szczegółowej osnowy wysokościowej, z uwzględnieniem konfiguracji terenu, na którym ma być wykonywana niwelacja.
Pomiary szczegółowej osnowy wysokościowej III klasy wymagają zastosowania odpowiedniej klasy sprzętu. Na podstawie badań wykonywanych w Geodezyjnym Laboratorium Metrologicznym AGH można sformułował wnioski dotyczące doboru ekonomicznego zestawu sprzętu do wykonania tego typu prac. Zestawem takim może być niwelator Leica Sprinter z jednolitymi łatami fiberglasowymi GSS113 o długości 3m. W komorze termicznej wyznaczono współczynnik rozszerzalności termicznej oraz wykonano kalibracją metryczną dla tych łat na komparatorze pionowym. Zgodnie z normą PN/ISO 17123-2 wyznaczono błąd podwójnej niwelacji na 1 km dla zestawu niwelator Leica Sprinter 150M z łatami GSS113. Zestaw ten w pewnych przypadkach może zastąpić droższy niwelator Leica DNA10. Na podstawie badań stwierdzono przydatność zestawu do niwelacji osnowy szczegółowej III klasy, wskazując istotne elementy dotyczące jego stosowania w praktyce. W pracy przedstawiono badania dotyczące jednego zestawu firmy Leica jednak opisana metodyka badań ma charakter uniwersalny i może być stosowana dla sprzętu innych firm. Celem nadrzędnym pracy było przedstawienie użytkownikom, jakie możliwości i ograniczenia ma wybrany przez nich sprzęt.
W Geodezyjnym Laboratorium Metrologicznym WGGiIŚ AGH (GLM AGH) od kilku dekad prowadzone są badania związane ze sprawdzaniem, atestacją i kalibracją sprzętu geodezyjnego. Wykorzystanie interferometru laserowego jako wzorca długości w znaczący sposób zwiększyło zakres prac wykonywanych w GLM AGH. Zbudowany został komparator pionowy umożliwiający kalibracją precyzyjnych łat niwelacyjnych z podziałem klasycznym i kodowym, komparator poziomy pozwalający na kalibracją przymiarów wstęgowych, badanie tachimetrów, dalmierzy i niwelatorów, a także komora do wyznaczania współczynnika liniowej rozszerzalności termicznej łat niwelacyjnych. Możliwości badawcze GLM AGH uzupełniają także stanowiska do klasyfikacji instrumentów geodezyjnych, w tym precyzyjnych niwelatorów cyfrowych i teodolitów elektronicznych oraz do badania stałości osi celowej urządzeń. Do badania dalmierzy, tachimetrów i odbiorników GPS wykorzystywana jest także baza testowa „Wisła” i baza łamana. W pracy scharakteryzowano poszczególne stanowiska pomiarowe i przedstawiono zakres możliwych badań sprzętu geodezyjnego wykonywanych w GLM AGH. Opierając się na wynikach prac badawczych, prowadzonych dla wykonawców geodezyjnych, przytoczono także liczne przykłady potwierdzające konieczność okresowego sprawdzania instrumentów i korzyści, jakie z nich płyną dla dokładności wykonywanych pomiarów geodezyjnych.