Zmiany kosztów produkcji są ważnym czynnikiem, obok zmian w popycie, wpływającym na zmiany cen produktów finalnych. Analiza oparta na funkcji regresji wykazała, iż wpływ zmian głównych kosztów produkcji artykułów spożywczych na zmiany cen tych artykułów w Polsce był niewielki.
The aim of the paper is to present some factors influencing the level of investment outlays in enterprises as well as changes in absolute and relative levels of investments in entire food industry and its selected branches. The analysis covers period of 1992-2000. The study results show that investments in enterprises are mainly determined by the following variables: anticipated demand for own products, the real interest rates, own prices, tax policy and availability of credit. Absolute and relative level of investments as well as inputs to depreciation ratio indicate that food industry benefited from opportunities created by the economy transformation. Empirical analysis discovers that the most prosperous branches include: food concentrates, bakeries, feeding-stuffs, brewery and non-alcoholic beverages, whereas the less successful are: potato processing, sugar industry, spirits and wines. Two industries: oil and sugar have not maintained the high level of investments recorded in the first decade of the transformation where in the case of such industries as meat, fruit and vegetables, and dairy the investments have been stable. Observed tendency in the investments results from the changes in consumption patterns in Poland, different rate of ownership transformation process, trade policy and the changes in the methods of animal feeding.
Ceny spełniają w gospodarce rynkowej wiele funkcji. Do głównych należą: informacyjna, alokacyjna oraz podziału dochodów. Dlatego są kluczową kategorią ekonomiczną i przedmiotem szczególnego zainteresowania nabywców oraz sprzedawców. Dotyczy to również gospodarstw rolnych. Opracowanie ma charakter teoretyczny. Jego celem jest przedstawienie i omówienie negatywnych skutków i konsekwencji kształtowania się cen na rynkach rolnych na poziomie wyższym niż w warunkach wolnorynkowych oraz utrzymywania przez państwo stabilnych cen produktów rolnych. Artykuł zawiera omówienie kosztowej i subiektywnej teorii ceny, rynkowych funkcji cen, celów i form interwencjonizmu w rolnictwie oraz negatywnych efektów interwencji nakierowanych na wzrost i stabilizację cen rolnych. Omawiając te skutki, wskazano, że prowadząc do poprawy sytuacji ekonomicznej gospodarstw rolnych, jednocześnie zmniejszają one dobrobyt społeczny poprzez: spadek popytu na żywność poniżej poziomu rynkowego przy cenie minimalnej, wzrost produkcji powyżej poziomu rynkowego, nieoptymalną z punktu widzenia konsumentów alokację czynników produkcji, wyższe opodatkowanie innych sektorów gospodarki, wykorzystywanie nadmiernych obszarów ziemi, powiększanie administracji, a więc odciąganie ludzi od zajęć produktywnych, osłabienie przedsiębiorczych i innowacyjnych zachowań rolników, zniechęcenie ich do obniżki kosztów produkcji, trudności w eliminowaniu z rynku gospodarstw niewydolnych ekonomicznie oraz zmniejszenie wysiłku właścicieli gospodarstw rolnych w celu ograniczania uzależnienia od warunków przyrodniczych.
Polityka monetarna to kluczowa część makroekonomicznych uwarunkowań konkurencyjności gospodarki. Nie powinna w dłuższym okresie działać bezpośrednio na przedsiębiorstwa, ale przez utrzymanie niskiej inflacji zapewnić im optymalne warunki rozwoju. Bank centralny powinien także dbać o stabilność systemu finansowego chroniąc go przed kryzysami w sektorach finansowych.
Przekształcenia w cukrownictwie miały nietypowy przebieg. W opracowaniu przedstawiono zmiany w sektorze, które determinowały restrukturyzację przedsiębiorstw w nim działających. Wykorzystano wskaźniki rentowności i sprawności działania dla przedstawienia efektywności cukrowni prywatnych i Skarbu Państwa.
Opracowanie ma charakter teoretyczno-empiryczny. W części teoretycznej omówiono przyczyny i uwarunkowania wzrostu gospodarczego i przedsiębiorczości. W części empirycznej stwierdzono, iż w Polsce w latach 1996-2005 występował dodatni związek między wzrostem gospodarczym a inwestycjami. Natomiast nie istniał taki związek między trendem wzrostu gospodarczego a liczbą przedsiębiorstw.
W opracowaniu przedstawiono teorię dotyczącą syntetycznych metod badania dynamiki dwóch wielkości. Przedstawione metody są miarami niemianowanymi, więc można je bezpośrednio porównywać i przedstawiać w postaci pojedynczego wskaźnika. Zaprezentowano praktyczne wykorzystanie tych metod na przykładzie zależności kosztów całkowitych i wielkości produkcji.
W Polsce w koszyku konsumpcyjnym wydatki na żywność i napoje bezalkoholowe w 2010 roku stanowiły 24,1%. Do 2 kwartału 2008 r. wskaźnik cen artykułów żywnościowych przewyższał polską infl ację CPI. Natomiast po tym okresie, indeksy cen żywności i ogólnego poziomu cen utrzymywały się na zbliżonym poziomie.
An individual firm aiming at the most effective use of production factors is interested in the level of its production costs. Thus, these costs are subject to steady economic analysis. The paper deals with production costs changes caused by changes in one selected factor (output quantities) holding the other factors constant. Very useful in an assessment of the relation between two above mentioned variables are statistical and econometric methods, for example indexes and econometric models. Indexes help to compare the dynamics of change in analysed economic determinants. On the contrary, a key role in presentation of quantitative relations between examined variables, is played by econometric models. Additionally, they have application in cost prediction. The purpose of this study was to present selected methods and their use in the case of chosen enterprise. Both indices and econometric models might enrich a set of analytical methods applied by firms and in consequence, extend the scope of conducted analysis.
Restrukturyzacja przedsiębiorstwa to kompleksowe zmiany w jego funkcjonowaniu zorientowane na uzyskanie i wzrost efektywności. Można wyróżnić bezpośrednie oraz pośrednie przyczyny restrukturyzacji. Przeważnie są tylko dwie bezpośrednie przyczyny: złe wyniki oraz ogólny kryzys firmy. Przyczyn pośrednich są dwie grupy: zewnętrzne i wewnętrzne. Do najważniejszych zewnętrznych przyczyn restrukturyzacji przedsiębiorstw spożywczych można zaliczyć: zmianę struktury popytu krajowego na produkty żywnościowe, spadek popytu zagranicznego, prywatyzację i wzrost konkurencji. Natomiast do wewnętrznych: niedostateczny poziom inwestycji oraz przejęcia i fuzje.
Celem opracowania było zbadanie koniunkturalnej zmienności cen żywności i napojów bezalkoholowych w Polsce z punktu widzenia teorii szkoły austriackiej. Okres badawczy obejmował lata 2008-2012. Do badań zastosowano dedukcję oraz wskaźniki statystyczne. Przeprowadzona analiza wykazała, iż w Polsce zmiany cen artykułów spożywczych zależały od koniunktury gospodarczej - najsilniej po 3 kwartałach od zmian PKB. W badaniu dotyczącym struktury cen stwierdzono, iż ceny żywności i napojów bezalkoholowych zmieniały się bardziej dynamicznie niż wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych, szczególnie we wzrostowej fazie cyklu koniunkturalnego, natomiast mniej dynamicznie niż ceny produkcji sprzedanej przemysłu. Pierwsza relacja między cenami nie jest zgodna z teorią szkoły austriackiej, druga zaś w pełni potwierdza tę teorię.
This work aims to verify the hypothesis which states that cyclical changes in the manufacture of agricultural means of production are more dynamic than changes in the production of foodstuffs. This stems from the Austrian School theory. In the theoretical part of this work the time-structure of production theory and its application to agribusiness is discussed. Whereas in the empirical part researches on the directions and dynamics of changes in the manufacture of selected means of production for agriculture and foodstuffs in the Polish economy have been conducted. They have shown that during the research period most production changes of the analysed means of production destined for agriculture were in line with the Austrian School hypothesis. During that period changes which are not consistent with the hypothesi s also took place.
Rynek kapitałowy spełnia wiele funkcji. Jedną z nich jest możliwość uzyskania wysokiej stopy zwrotu z inwestycji w papiery wartościowe. Jednak takie inwestycje obarczone są wysokim ryzykiem. Kupujący akcje przedsiębiorstw powinien starać się to ryzyko oszacować oraz podejmować działania, które takie ryzyko ograniczają.
Cykl koniunkturalny w rolnictwie jest zagadnieniem ważnym i jednocześnie złożonym, gdyż wpływają na niego, obok czynników ekonomicznych, także zmiany przyrodnicze i uwarunkowania biologiczne. Opracowanie ma charakter empiryczny. Jego głównym celem jest zidentyfikowanie powtarzających się cech rolnego cyklu koniunkturalnego, które dotyczą zmian produkcji i cen. Na podstawie produkcji końcowej rolnictwa stwierdzono, iż w latach 2001–2015 długość pełnego cyklu wynosiła od 4 do 6 lat. Długość fazy wzrostowej od 2 do 4 lat, spadkowej zaś 1–2 lata. Amplituda wszystkich cykli opartych na danych rocznych była zbliżona do zera. W każdej fazie wzrostowej nastąpił skumulowany wzrost globalnej i końcowej produkcji rolniczej. Wzrosty w fazie lepszej koniunktury były znacznie większe niż spadki w gorszym okresie. Jedyną powtarzającą się cechą zmian wartości dodanej brutto był jej względny łączny wzrost w fazie wzrostowej w odniesieniu do łącznych zmian w fazie spadkowej. Przeciętne roczne oraz skumulowane dane wskazują, że dynamika cen w fazie lepszej koniunktury była zawsze większa niż dynamika w okresie gorszej koniunktury. W każdej fazie wzrostowej ceny w ujęciu skumulowanym wzrastały, w fazie spadkowej zaś najczęściej nieznacznie zmniejszały się. Ceny produkcji globalnej rolnictwa były w ujęciu rocznym bardziej dynamiczne i zmienne niż jej realne wartości. Natomiast skumulowane dynamiki cen i wartości produkcji w poszczególnych fazach cyklu rolnego zachowywały się bardzo podobnie. Przeciętne nożyce cen we wszystkich fazach wzrostowych oraz prawie we wszystkich fazach spadkowych były niekorzystne dla rolników.
W Polsce stosuje się wszystkie metody przekształceń własnościowych prywatyzując przedsiębiorstwa spożywcze. W opracowaniu przedstawiono stan procesu prywatyzacji tych podmiotów na tle całej gospodarki i przemysłu oraz kierunki zmian w jeszcze państwowych firmach. Zaprezentowany został także stan nadzoru właścicielskiego Skarbu Państwa nad sprywatyzowanymi już spółkami produkującymi artykuły spożywcze.
Celem badawczym było określenie czy zmiany w inwestycjach w rolnictwie były zgodne z cyklem koniunkturalnym w polskiej gospodarce oraz zbadanie, czy dynamika inwestycji w tym sektorze, jako najbardziej odległego od konsumenta etapu produkcji, była zgodna z teorią cyklu koniunkturalnego szkoły austriackiej. W analizowanym okresie kierunki zmian inwestycji w rolnictwie były w przeważającym stopniu zgodne z fazami cyklu koniunkturalnego w polskiej gospodarce. Tylko w 2003 r. wystąpiły różnice. Porównanie tempa zmian inwestycji i końcowej produkcji rolniczej we wzrostowych i spadkowych okresach wahań cyklicznych pozwala uznać, iż teoria cyklu szkoły austriackiej dobrze tłumaczy zmiany inwestycji w rolnictwie.