Paper presented the dissimilarities in social and economic structures formed in villages of different urbanization level. The analysis was based on the data on 73 villages surveyed by the Institute of Agricultural and Food Production Economy (IERiGŻ) in 1996. Examined communities were divided into three groups according to the percentage of families, with some persons employed outside of the farm. The category of low urbanization level included 26% surreyed willages, 41% settlement units belonged to the category of middle urbanization level, whereas 33% villages were classifeed into strongest urbanized group. The dissimilarities in social and economic features observed in selcted village types proved the importance of additional income sources for transformation processes in agriculture and rural areas. The results of study became a premise to determination of mechanisms which decide on the increasing of spatial disproportions in social-economic development of rural areas.
W artykule zwrócono uwagę na urbanizację i wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich, implikujący ich zmiany strukturalne i przestrzenne. Zmiany zachodzące na obszarze wiejskich jednostek osadniczych rodzą problemy społeczne, ekonomiczne i przestrzenne. Najważniejszym problemem przestrzennym obszarów wiejskich w Polsce jest rozproszenie zabudowy. Jeśli nie zostanie ono w przyszłości zahamowane, może zwiększyć bariery cywilizacyjnego rozwoju wsi. Czynnikiem znacznie zmieniającym strukturę przestrzenną, krajobrazową i warunki środowiska obszarów wiejskich jest lokalizacja inwestycji, np. dróg krajowych, obiektów przemysłowych, farm hodowlanych i in. W kształtowaniu środowiska i zagospodarowaniu gmin, zapewniającym zrównoważony rozwój wiejskich jednostek osadniczych, ważne są (mimo wielu niedoskonałości) instrumenty planowania przestrzennego, które zostały pokrótce omówione.
W artykule skupiono się na analizie społecznych zmian i przeobrażeń gospodarczo - komunalnych w latach 2000-2010, w gminie Michałowice. W pierwszej części dokonano analizy społeczno - ekonomicznych przemian w badanej gminie. W związku z systematycznym wzrostem liczby ludności zamieszkującej tereny wiejskie województwa małopolskiego, badania rozpoczęto od przedstawienia tendencji dotyczących liczby ludności w gminie Michałowice na przestrzeni 10 lat. Następnie skupiono się na analizie dynamicznej wskaźników ekonomicznych do-tyczących bezrobocia, przyrostu naturalnego, obciążenia ekonomicznego, starości demograficznej oraz dynamiki podmiotów gospodarczych w badanej gminie. Pierwsza część artykułu zawiera również dane dotyczące podziału ludności gminy Michałowice wg płci i ekonomicznych grup wieku. Druga część pracy dotyczy zmian związanych z urbanizacją komunalną w gminie Michałowice. Odpowiedzią na wzrost liczby ludności zamieszkującej teren gminy stała się intensyfikacja ruchu budowlanego. Badanie ww. trendu oparto o analizę danych mówiących o liczbie wydawanych pozwoleń na budowę, powierzchni gminy objętej pozwoleniami na budowę oraz liczbie nowo oddanych do użytku mieszkań. W dalszej części opracowania, przy wykorzystaniu kompleksowej analizy wskaźnikowej, dokonano oceny poziomu rozwoju infrastruktury technicznej gminy Michałowice na tle gmin powiatu krakowskiego.
The objective of this study was to investigate to what extent the land withdrawal from agriculture to non-agricultural purposes influences the efficiency of rural space performance. In this case the efficiency is interpreted as a measure of rationality and economy at settling and use of land, assuming harmonization of joint economic, social, spatial and environmental objectives. Importance of agricultural land conversion in the process of rural development is outlined mainly by acceleration of positive changes in local structures. Such changes should be considered as an important factor shaping the socio-economic processes towards sustainable development. Main reason to deal with the problem is the elaboration of ideas to formulating a new paradigm of shaping sustainable development in rural areas surrounding large agglomerations and marginal soils and also the rules of its implementation.
Artykuł omawia problem roli sołtysów tych wsi podmiejskich Wrocławia, które w ostatnich latach są poddane intensywnemu procesowi suburbanizacji i borykają się z problemem braku współpracy oraz z konfliktami pomiędzy starymi a nowymi mieszkańcami. Na wstępie uwaga została skupiona na charakterystyce społeczno-demograficznej osób pełniących funkcję sołtysa, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii, czy należą do grupy starych mieszkańców czy nowych mieszkańców wsi, oraz na motywach podjęcia tej roli. Następnie, na podstawie relacji sołtysów z ich dotychczasowej pracy określono najważniejsze kategorie sukcesów i rodzaje planów na przyszłość. Celem tej części opracowania było sprawdzenie, w jakim stopniu sołtysi uświadamiają sobie problem dezintegracji społecznej wsi podmiejskich i czy w związku z tym podejmują jakieś działania naprawcze. Główna część opracowania została poświęcona najbardziej palącej kwestii urbanizujących się wsi - konfliktom pomiędzy starymi i nowymi mieszkańcami oraz sposobom ich zaradzenia. Zidentyfikowano najważniejsze przeszkody w pracy sołtysów z obiema grupami mieszkańców: niedostateczny przepływ informacji na wsi oraz dominujący sposób kategoryzacji mieszkańców na „starych” i „nowych”. Wskazano także na możliwe środki zaradcze, np. wykreowanie płaszczyzn współpracy przebiegających na wskroś podziału na starych i nowych mieszkańców czy też skupienie się na dzieciach jako na beneficjentach podejmowanych działań. Opracowanie jest oparte na materiale zebranym w trakcie wywiadów swobodnych z sołtysami wsi podmiejskich Wrocławia.
Celem artykułu jest opis zmian, jakie w wiejskiej społeczności zachodzą pod wpływem naporu miasta, składających się na zjawisko-proces wiejskiej gentryfikacji. Scharakteryzowane zostały przemiany społeczne, gospodarcze, przestrzenne oraz, dotąd nieopisywane w polskiej literaturze, przemiany kulturowe i psychospołeczne. W artykule podjęto próbę zidentyfikowania cech specyficznych polskiej gentryfikacji wsi oraz wskazania jej przestrzennego zasięgu w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich.