Zapisy i regulacje prawne, wprowadzone ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującą od dnia 11 lipca 2003 r., wywołały w większości gmin spore zamieszanie. Okazało się, że w dużej części samorządów lokalnych uchwalone tak niedawno studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego uniemożliwiają podejmowanie strategicznych decyzji, często o kluczowym charakterze. Obowiązek zgodności opracowanych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego ze studium sprawił, że gminy staną przed koniecznością przeprowadzania ciągłych i szybkich zmian studium (w intencji ustawodawcy i zgodnie z elementarną logiką jest akurat dokładnie odwrotnie!). Jednym z narzędzi przyspieszających i ułatwiających prowadzenie takich zmian może stać się przestrzenna baza danych GIS tworzona przy okazji powstawania studium lub planu. Celem artykułu jest pokazanie, jak zrobić pierwszy krok w stronę własnego „systemu informacji przestrzennej" o gminie i jakie praktyczne korzyści może przynieść posiadanie takiego systemu. Autorzy na podstawie własnych doświadczeń wskażą, w jaki sposób sformułować zapisy specyfikacji istotnych warunków zamówienia, jaki produkt spełnia kryterium „komputerowa baza danych" i jak połączyć potrzeby gminy w tym zakresie z jej oczekiwaniami.
Koncepcja rozwoju zrównoważonego i trwałego (ang. „sustainable development”) jest stosunkowo młoda, ale literatura na ten temat już jest imponująca. Istota tej idei jest bardzo złożona i ma charakter wieloaspektowy. Być może właśnie dlatego jest różnie rozumiana i interpretowana. Wynika stąd m.in. konieczność jej redefinicji, z uwzględnieniem ciągle zmieniających się uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych. Na przełomie XX i XXI wieku koncepcja ta została uznana powszechnie za podstawową (np. w krajach UE) – jest istotnie dobrze udokumentowana od strony teoretycznej, ale nie ma wystarczających uzasadnień od strony praktycznej. Brak też doświadczeń (patrz: część I). W Polsce zapis dot. tej idei znalazł się nawet w Konstytucji R.P. (art. 5). Niestety – praktyka wskazuje, że w kraju nie jest ona realizowana, a odwrotnie – wdrażane są rozwiązania będące odwrotnością tej koncepcji, ze wszystkimi tegoż konsekwencjami dla pokolenia obecnego i pokoleń następnych (patrz: część II).
Opracowanie stanowi przegląd wybranych problemów badawczych Instytutu Gospodarki Przestrzennej ART w Olsztynie, rozwiązywanych przez młodych nauczycieli akademickich. Skoncentrowano się głównie na zakresie badań, opisując go w całokształcie rozwoju obszarów wiejskich.
The paper concerns the access to the public information regarding local spatial planning in Poland. Particular attention is given to the spatial information disseminated on the Internet in compliance with the guidelines of the INSPIRE Directive of the European Parliament and Council. The study area of the project was Opolskie Voivodeship in southern Poland. An analysis was executed of the availability of local spatial planning acts, including their graphical parts, on the municipal websites and in the Bulletin of Public Information (BIP). The analysis included completeness of these documents and their available data formats. Moreover, websites of the municipalities / communes (Polish: gminy) were checked for availability of interactive maps or geoportals serving spatial data, especially regarding land use and spatial planning data from local spatial planning documents. The research revealed that the availability of the documents on the Web is currently broad, however not all graphical attachments are included and some, especially older, but still binding, documents are not available at all, despite the legal obligation. On the other hand, the availability of the spatial data regarding spatial planning (related to the INSPIRE "Land use" data theme) via local geoportals is very low. Even in the case of communes having their own geoportals, the spatial planning information is rarely presented and network services for spatial data dissemination (WMS, WFS) are not available. The study area was only one region (voivodship) however a general conclusion can be extrapolated that Polish communes are currently not prepared for the implementation of the INSPIRE Directive guidelines within the scope of the "Land Use" data theme.