W artykule przedstawiono doświadczenia Bawarii w gospodarowaniu przestrzenią wiejską w latach 1950-2005, w celu wyciągnięcia wniosków dla obszarów wiejski Małopolski. Podstawową formą analizy jest spojrzenie historyczno-porównawcze, bazujące na analizie literatury i danych wtórnych oraz na wnioskach z pierwotnych badań jakościowych przeprowadzonych w formie wywiadów pogłębionych z właścicielami gospodarstw (Bawaria) i wójtami gmin (Małopolska). W opracowaniu omówiono podobieństwa między obszarami badawczymi (cechy fizyczno-geograficzne, sytuacja rolnictwa, cechy demograficzne), które uzasadniają korzy stanie z wzajemnych doświadczeń, a także różnice m.in. (dynamika rozwoju gospodarczego), które określają ograniczenia przy wyciąganiu winsoków. Ocena pięćdziesięciu lat doświadczeń Bawarii w gospodarowaniu przestrzenią wiejską pokazała, że jej podstawową silną stroną było wsparcie gospodarstw dwuzawodowych i szeroko zakrojone programy odnowy wsi. Działania te pomogły ochronić przyrodniczy charakter miejscowości i utrzymać ich żywotność. Część z wykorzystanych w Bawarii instrumentów służących szerszemu spojrzenia na programy odnowy wsi, a także wspierających rozwój przedsiębiorczości w gospodarstwach dwuzawodowych może być wykorzystana w małopolskich gminach wiejskich, nie skutkując dodatkowymi wydatkami budżetowymi.
Artykuł przedstawia zagadnienia związane z krajobrazem obszarów wiejskich. Poruszono kwestie związane z rozwojem funkcji turystycznej na tych obszarach. Zasięg i dynamika obecnych i przewidywanych przemian struktury przestrzennej, społecznej, ekonomicznej i prawno- -własnościowej obszarów wiejskich będą mieć wiele konsekwencji przestrzenno- krajobrazowych. Jedną z kwestii wymagających rozstrzygnięć w najbliższej przyszłości, będzie konieczność znalezienia równowagi pomiędzy ochroną krajobrazów wiejskich, użytkowaniem ich przez właścicieli gruntów a udostępnianiem ogółowi społeczeństwa. W artykule poddano analizie pojawiające się w obecnym dyskursie naukowym i politycznym rozumienie krajobrazu w kategorii dobra publicznego. W tym kontekście przedstawione zostało pojęcie „dostępności krajobrazu”. Stwierdzono, że dostępność krajobrazu w procesach przebudowy struktury przestrzennej obszarów wiejskich trzeba rozpatrywać dwutorowo: z punktu widzenia krajobrazu zewnętrznego oraz z punktu widzenia krajobrazu wewnętrznego. Jako krajobraz zewnętrzny potraktowano to co obserwator widzi (np. panoramy, widoki), krajobrazem wewnętrznym nazwano miejsca, z których obserwator ogląda krajobraz zewnętrzny. Brak dostępu do miejsc widokowych powoduje, że krajobraz zewnętrzny, będący dobrem publicznym staje się niedostępny dla użytkowników. Krajobraz wiejski potraktowano jako element rzeczywistości humanistycznej, który posiada wiele znaczeń dla poszczególnych jednostek i dla całych grup społecznych. Udostępnianie krajobrazu obejmuje działania planistyczne i formalnoprawne zapewniające publiczny dostęp do krajobrazu. Omówiono zakres działań, które powinny zostać podjęte w celu udostępniania krajobrazu poprzez zabiegi scaleniowo-wymienne. Zauważono, że udostępnianie krajobrazu będzie szczególnie istotne na tych obszarach, na których obok funkcji rolniczej będzie się rozwijać funkcja turystyczna.
Wzrastająca wartość i cena gruntów w przestrzeni miejskiej skłania do zagęszczania, uzupełniania, istniejącej zabudowy. Można tu wyodrębnić eliminowanie swego rodzaju nieużytków urbanistycznych, bądź zastępowanie zdegradowanej zabudowy, niekwalifikującej się do rewitalizacji, nowymi obiektami. Poważną przeszkodą takich działań jest niekompatybilność dwóch systemów o randze ustawowej: prawa budowlanego i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Artykuł podejmuje problematykę gospodarowania przestrzenią na obszarach wiejskich, które narażone są na oddziaływanie ze strony dużych ośrodków miejskich. Badania obejmują gminy wiejskie i miejsko-wiejskie, zlokalizowane w Łódzkim Obszarze Metropolitalnym. Artykuł podkreśla ważną rolę planowania przestrzennego w zapobieganiu negatywnym skutkom powiększania się obszarów miejskich. Presja wywierana na obszary wiejskie poprzez niekontrolowane migracje powinna wymuszać decyzje władz lokalnych o tworzeniu planów zagospodarowania przestrzennego, pozwalających na lepszą kontrolę zagospodarowania przestrzeni. Punktem wyjścia do prowadzonych analiz stają się badania przeprowadzone na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury. Badania te pozwalają stwierdzić czy w zakresie planowania przestrzennego w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich ŁOM dochodzi do powiększenia powierzchni objętej miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego. Artykuł pozwala również określić stan prac nad nowymi planami w gminach objętych badaniami.