Genotypic variation in major components of the efficiency of nitrogen utilization and photosynthetic activity of flag leaves among old (released 1881-1963) and modern (released 1969-2003) cultivars of winter wheat was studied in field conditions under varied N fertilization levels (110, 90 and 80 kg N ha⁻¹). Significant genotypic differences were observed for all characters. Their heritabilities ranged from 0.37 to 0.93 and were the lowest for the leaf efficiency of gas exchange, photosynthetic rate, straw N content and the economic index of N utilization efficiency (NUE). Some modern cultivars exhibited an enhanced tolerance to N shortage and several attributes of efficient N utilization (e.g. later senescing and more photosynthetically active flag leaves, increased ability to redistribute N into grains). The genotypes may serve as donors of appropriate characteristics for breeding. The observed cultivar-by-fertilization interactions suggest, however, that evaluations under diverse fertilization regimes may be necessary when searching for improved wheat efficiency and adaptation to less favourable environments.
W pracy analizowano sposób dziedziczenia długości i szerokości liścia flagowego i podflagowego u dwóch linii wsobnych żyta ozimego (Secale cereale L.): L176 i L260 pokolenia S12, charakteryzujących się pod względem tych cech skrajnymi wartościami. W tym celu obserwowano rozszczepienie roślin w pokoleniach F1, F2 i krzyżówkach wstecznych, uzyskanych po skrzyżowaniu tych linii. W pokoleniu F1 rośliny miały długość i szerokość liścia flagowego i podflagowego pośrednią w stosunku do form rodzicielskich. Natomiast w pokoleniu F2 wystąpiło rozszczepienie wskazujące, że długość liścia flagowego i podflagowego uwarunkowana była trzema genami o addytywnym efekcie działania. Szerokość liścia flagowego i podflagowego była determinowana dwoma addytywnymi genami. Zaobserwowano, że wraz ze wzrostem wielkości liścia flagowego zwiększał się liść podflagowy.
Badania prowadzono w Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach, w wazonach Mitscherlicha w latach 2002/3 i 2003/4. Czynnikiem I rzędu były dwie odmiany pszenicy ozimej: Begra i Juma, a czynnikiem II rzędu było zróżnicowane nawożenie azotem: 1,2 (dawka niedoborowa) i 2,4 g N na wazon (kontrola - nawożenie optymalne). W wazonie rosło 10 roślin. W trakcie wegetacji roślin wykonywano na liściach flagowych pszenicy, aparatem Li-6400, pomiary intensywności fotosyntezy netto, transpiracji oraz przewodności szparkowej i wyliczano WUE. Rośliny zbierano w fazie dojrzałości żniwnej. Niedobór azotu w glebie istotnie ograniczał rozwój roślin, wymianę gazową liści flagowych a także plonowanie obu odmian pszenicy ozimej. Badane odmiany różniły się fotosyntetyczną aktywnością liści pszenicy a także plonem biomasy i ziarna. Odmiana Juma, niezależnie od nawożenia azotem, osiągała lepsze parametry wymiany gazowej i plonowała lepiej w porównaniu z odmianą Begra.
Investigations of flag leaves anatomy of three winter wheat cultivars: Almari, Gama and Weneda were carried out as it was state that there are great differences in the intensity of cereal leaf beetle feeding on the leaves. In order to determine the features conditioning the differentiated resistance of these cultivars following parameters were measured: the thickness of leaf blade, the length of trichomes and their density in the adaxial epidermis, the number of silicon cells in 1 mm2 epidermis and the thickness of the external cell walls of epidermis. The observations of cross section of the leaves were made in a light microscope and that of surface of the adaxial epidermis in a scanning electron microscope. In this study it was shown that Gama cv. distinguishes of the shortest trichomes with poor density, the lowest number of the silicon cells in 1 mm2 and epidermis cells with the thinest walls. This features indicate a poor resistance of Gama cv. against feeding of the pests and give reasons for the presence a much higher number of the cereal leaf beetle larvae (about 100 %) than at the extant two cultivars. Dependence between the thickness of leaf blades and the number of larvae of the infesting pests has not been stated.