Wdrożenie budżetu zadaniowego ma przełomowe znaczenie dla sektora finansów publicznych. Stanowi on efektywne narządzie zarządzania ukierunkowane na osiąganie zaplanowanych celów. Idea wprowadzenia i realizowania zasadniczych celów w układzie budżetu zadaniowego pozwala w sposób kompleksowy dokonywać monitoringu prowadzonych działań tak pod względem ich celowości, przejrzystości, gospodarności, jak i efektywności. Ponadto umożliwia ona dokonywanie porównań oraz analiz odchyleń stanów oczekiwanych, w zakresie realizowanych zadań, od przyjętych założeń. Wszystkie realizowane w ramach budżetu zadaniowego zadania i programy mogą być także poddawane permanentnej ocenie - tak w trakcie ich trwania, jak i po ich zakończeniu.
Stosownie do przepisów ustawy o finansach publicznych kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi ogól działań podejmowanych w jednostce dla zapewnienia realizacji celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy. Standardy kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych, zgodne z międzynarodowymi standardami (INTOSAI) określone zostały w formie komunikatu i ogłoszone w Dzienniku Urzędowym przez Ministra Finansów. Zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej należy do obowiązków ministra w kierowanych przez niego działach administracji rządowej, wójta (burmistrza, prezydenta miasta, przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego) oraz kierownika jednostki sektora finansów publicznych. Niewypełnienie lub niewłaściwa realizacja obowiązków w zakresie kontroli zarządczej objęta jest odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów publicznych na podstawie znowelizowanej ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Artykuł jest kontynuacją rozważań autorów na temat istoty zmian regulacji prawnych i instytucjonalnych w zakresie gospoda-rowania środkami publicznymi w świetle teorii i praktyki zarządzania publicznego. W artykule podjęto próbę odpowiedzi napy¬tanie, czy i w jakim zakresie budżet zadaniowy jest innowacyjnym narzędziem zarządzania środkami publicznymi. Czy może on przyczynić się do poprawy efektywności -wydatkowania środków publicznych oraz czy i w jakim zakresie umożliwia realizację zasady jawności i przejrzystości -wykorzystania środków publicznych
W artykule tym Autor poruszył problematykę związaną w racjonalizacją wydatków publicznych poprzez zarządzanie. Jednym z instrumentów skutecznego zarządzania w sektorze finansów publicznych jest instytucja budżetu zadaniowego. Prace nad budżetem zadaniowym w Polsce rozpoczęto w 2007 r. i polegały one na opracowaniu jego struktury. W roku 2008 rozpoczęto szkolenie administracji rządowej, następnie dokonano inwentaryzacji zadań publicznych realizowanych przez państwo. Zadania te zostały podzielone na 22 Funkcje a w każdej z nich wyróżniono Zadania i Podzadania oraz Działania. Określono ich cele oraz mierniki realizacji tych celów. Z dotychczasowych polskich doświadczeń wynika, że wprowadzanie budżetu zadaniowego wiąże się z cyklicznym doskonaleniem metod i procedur pomiaru wykonania poszczególnych elementów jego struktury. Opracowanie skutecznych zasad metodologicznych oraz ich systematyczne doskonalenie jest procesem długotrwałym, a uwaga ta szczególnie odnosi się do mierników realizacji celów. Istotne znaczenie dla racjonalizacji wydatków publicznych ma także układ sektora finansów publicznych. Zdaniem Autora, niektóre podmioty (np. Lasy Państwowe) powinny zostać włączone do jego struktur i prowadzić gospodarkę finansową zgodnie z ideą budżetu zadaniowego obejmującego dochody i wydatki.
In the period 2007-2012 local governments in Poland conducted active investment policy, reaching even 15% share in total domestic investments. So high investment outlays caused fast growth of local government debt – from 25,9 bln PLN in 2007 to 67,8 bln PLN in 2012 i.e. 21% annual growth rate. Relative to local governments’ revenues debt grew from 19,7% to 38,2% in this period. The highest debt both in terms of debt to revenue ratio as well as per inhabitant is accumulated in the towns with county rights (large cities). It is 60% higher than in the rural boroughs which have the lowest debt level, including county debt. From the geographic perspective the differentiation of debt levels is high. The highest nominal and per inhabitant debt is in local governments from regions: Mazovia and Lower Silesia. However, the highest debt relative to revenues, which reflects the economic capacity, is in regions: Kuyavia and Pomerania, Lower Silesia and West Pomerania. The lowest debt level is in regions: Upper Silesia, Opole and Podlaskie. The least indebted towns with county rights are in Upper Silesia region – 9 of the best 10. Although the variation indicators for debt levels are high, they decreased over the last five years in all categories of local governments. The analysis of debt repayment capacity shows that several entities will encounter problems in this area, specifically rural counties. Simulations indicate that 13% of local governments would have to devote their total operating surplus increased by sale of property for over 10 years in order to repay their debt. Assuming that half of the surplus might go for continuation of investments then almost 40% of local governments (1062 entities) would need more than 10 years to repay their debts. The longest debt repayment period is in rural counties and towns with county rights. From geographical perspective the most difficult situation in terms of debt repayment is in regions: West Pomerania and Carpathian, and the best one is in Upper Silesia region.