Populacja lilii złotogłów Lilium martagon L. w Lesie Krzyszkowickim (50°0´3,14˝N; 20°0´41,25˝E) oceniana jest jako najbogatsza w okolicach Krakowa. Celem pracy był opis wielkości osobników lilii i porównanie cech tej populacji z populacjami z Wielkopolski, Dolnego Śląska i Beskidu Makowskiego. Zagęszczenie pędów lilii w badanej populacji (2–10 pędów/m2) jest porównywalne z innymi populacjami. Na Dolnym Śląsku zagęszczenie waha się między 1 a 14 pędów/m2, a w Wielkopolsce wynosi 3,9 pędu/m2. Pędy generatywne są jednymi z wyższych (93,4 ± 13,0 cm) w porównaniu do innych populacji. Wyższe osobniki (o średniej wysokości 110 cm) występowały tylko w Wielkopolskim Parku Narodowym. Z kolei pędy wegetatywne można uznać za przeciętne (22,5 ± 12,0 cm). Rośliny kwitnące badanej populacji są bardziej ulistnione (24 ± 7 liści) niż w populacji z Beskidu Makowskiego; mają one podobną liczbę liści jak rośliny z Dolnego Śląska. Pod względem wielkości liści wszystkie populacje, zarówno tu opisywana, jak i znane z literatury, są zbliżone. Lilie w Lesie Krzyszkowickim osiągnęły duże rozmiary i wytwarzały 3 ± 2 kwiaty, a maksymalnie 6 (według danych literaturowych liczba kwiatów waha się od 1 do 12, a średnio wynosi 3). Kwiatostany wykształciły się na 6% (płat A)–90% (płat B) pędów. W innych regionach Polski proporcje te są bardzo zróżnicowane – w Małopolsce udział pędów generatywnych we wcześniej badanych populacjach wahał się od 13 do 70%, w Wielkopolsce od 0 do 60%, a na Dolnym Śląsku od 40 do 50%.
In the present paper ecological organization and environmental conditions of Lilium martagon L. population in Forestry Bieniszew near Konin are studied and described.
Do badań użyto nasion lilii zebranych z naturalnych stanowisk. Po określeniu ich cech wykorzystano je w doświadczeniu nad wpływem zróżnicowanego czasu i temperatury przedsiewnego traktowania na kiełkowanie. W drugiej części badań oceniano wpływ chłodzenia siewek na wielkość cebul. Badania wykazały, że w 1 g mieści się 146 nasion, a masa 1000 sztuk wynosi 7,5 g. Żaden ze sposobów przedsiewnego traktowania nie ma wpływu na zdolność i szybkość kiełkowania nasion lilii. Natomiast chłodzenie siewek w 4°C przez 8 lub 12 tygodni zwiększa masę cebul o 70% w porównaniu z roślinami niechłodzonymi.
Cztery naturalne stanowiska lilii złotogłów poddano badaniom. Oprócz oceny populacji i pomiarów kwitnących okazów analizowano warunki glebowe I oznaczając pH, zasolenie oraz zawartość materii organicznej. W okresie kwitnienia lilii badano warunki świetlne. Dwa sezony obserwacji prowadzonych w odstępie 10 lat wykazały, że populacja lilii i liczba kwitnących roślin zmienia się wraz ze zmianami warunków świetlnych i glebowych. Wzrostowi sprzyjał dostatek światła stanowiący około 60% pełnego oświetlenia oraz gleba o pH 6,2-7,3 i zasoleniu 0,2-0,4 g KCl·dm⁻³, z zawartością materii organicznej w przedziale 85-182 g·kg⁻¹
Lilium martagon, a plant under legal protection in Poland, occurs in nine sites in the Wielkopolski National Park. In two of them research plots have been set up and in the years 1991-1998 they were under observation; vegetative and generative shoots were counted. A decrease in the number of both forms has been stated.
The effect of two plant growth regulators on the initiation of callus and regeneration of L. martagon was studied on modified MS medium. The cultures were initiated using seeds. The explants were isolated from different parts of seedlings (hypocotyls, seedling bulb, root) and adventitious bulblets. The growth regulators stimulated various types of callus. 4-amino-3,5,6-trichloropyridine-2-carboxylic acid (Picloram) induced a yellow, friable, granular callus, whereas benzyladenine (BA) alone induced a cream-white, compact callus. MS medium containing Picloram plus BA stimulated a yellow, compact, granular callus. The most useful explants for callus initiation were seedling bulbs and adventitious bulblet scales. The most efficient embryogenic callus was obtained on MS medium containing 5 µM Picloram and 5 µM BA. Histological studies showed that the embryogenic callus was formed at the epidermal cells and near vascular bundles of explants. Somatic embryos were solitary, whereas adventitious bulblets were closely connected with vascular tissue. No differences in the amount of DNA between scale tissue and callus were observed. Lilium martagon L. is an endangered species in Poland. In vitro culture techniques can play an important role in the future protection of this rare plant species.