In the past, peatbogs were regarded as out-of-bounds areas with little commercial value. This ensured their long-term survival. Today, they are a treasure trove full of natural and cultural artifacts. The authors describe the origin of peatbogs, their characteristics and ecological function in the natural environment.
W opracowaniu przedstawiono osiem modeli rozwoju wielofunkcyjnych obszarów wiejskich na Dolnym Śląsku. Jako podstawę konstrukcji modeli przyjęto dynamikę i poziom urbanizacji tych obszarów oraz ich wielofunkcyjność. Na podstawie przeprowadzonych badań wyodrębniono 68 gmin spełniających kryterium wielofunkcyjności, które następnie przypisano do jednego z ośmiu modeli rozwoju. Modele te dostosowano do warunków, w jakich funkcjonują dane gminy, z uwzględnieniem ich zróżnicowania. Wypracowane propozycje opierają się na założeniu, że należy tworzyć (adekwatne do lokalnych możliwości) warunki rozwoju, sprzyjające podnoszeniu poziomu rozwoju i życia obszarów peryferyjnych, tak aby ograniczać ich marginalizację. W rezultacie opracowane modele koncentrują się na endogenicznych czynnikach rozwoju i starają się wykorzystać potencjał tkwiący w samych obszarach. Wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich wymaga aktywnych działań wspierających ze strony samorządu terytorialnego zarówno na poziomie regionu, jak i gminy. Samorząd powinien zwłaszcza tworzyć warunki dla rozwoju przedsiębiorczości (np. poprzez instytucje otoczenia biznesu) oraz inwestować w szeroko pojętą infrastrukturę, w tym społeczną.
Ewolucja funkcji rolnictwa i obszarów wiejskich została w Polsce przyspieszona z chwilą włączenia w 1994 r. polityki rolnej do polityki wiejskiej, zmierzającej w kierunku wielofunkcyjności tych obszarów. Od tego czasu strategie rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich uwzględniają ich nowe funkcje. Funkcje te mają charakter zarówno komercyjny, jak i pozakomercyjny. Rosnące znaczenie tych drugich doprowadziło do ich nowego podziału na cztery grupy: zielone, błękitne, żółte i białe. Zwiększająca się wielofunkcyjność polskich obszarów wiejskich umożliwiła większe ich wsparcie ze środków publicznych, zwłaszcza unijnych. Tym samym polityka rozwoju nabiera istotnego znaczenia w bieżącej i przyszłej polityce regionalnej. Obecnie jest ona ukierunkowywana na konkurencyjność regionu bazującą na lokalnych zasobach i większej wspólnej aktywności mieszkańców, przedsiębiorców i przedstawicieli lokalnej administracji. Ważne miejsce w utrwalaniu funkcji obszarów wiejskich mają również koncepcje odnowy wsi.
Artykuł dotyczy problematyki wielofunkcyjności gospodarstw rolniczych. Umiejętne łączenie funkcji produkcyjnej z funkcjami społecznymi, kulturowymi i środowiskowy-mi prowadzi do rozwoju gospodarstwa, wyrażającego się nie tylko w kategoriach dochodowych i prywatnych, lecz również w kategoriach dóbr publicznych. Rozwój wielofunkcyjności gospodarstw opiera się na wykorzystaniu zasobów związanych ze środowiskiem rolniczym i wiejskim (łącznie z kapitałem ludzkim i społecznym) i wyraża się poprzez podejmowanie nowego rodzaju działalności rolniczych, jak również pozarolniczych, choć opartych na funkcjonowaniu gospodarstwa.