PL
Doświadczenie wegetacyjno-wazonowe przeprowadzono w hali wegetacyjnej Akademii Rolniczej w Szczecinie w latach 2001-2003 na glebie kompleksu przydatności rolniczej IVa (żytni bardzo dobry). Glebę tę pod względem granulo- metrycznym zaliczano do kategorii piasku gliniastego. W doświadczeniu użyto kompostów z komunalnego osadu ściekowego po 8 miesięcznym okresie rozkładu. Komposty zawierały wyraźnie więcej azotu i fosforu w stosunku do potasu. Zawartość metali ciężkich (Cd, Cu, Mn, Ni, Pb i Zn) w kompostach nie przekraczało norm wg Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz.U. 04.236.2369) dotyczących nawozów organicznych. W schemacie badań użyto trzy dawki kompostów odpowiadające 100, 200 i 300 kg N·ha⁻¹, to jest 0,63, 0,99 i 1,26 g N-wazon. Komposty do gleby wprowadzono w 2001 roku pod rzepak jary odmiany Licosmos. Ze względu na małą dawkę potasu wprowadzoną z kompostami do gleby, zastosowano dodatkowo roztwór wodny soli potasowej 60% w takiej ilości, ażeby stosunek N : K wyniósł w każdym wariancie doświadczenia 1,0 : 0,86. W drugim roku nadań (2002) do każdego wariantu wprowadzono roztwory wodne mocznika, superfosfatu potrójnego i soli potasowej w dawkach 0,475 g N na wazon, 0,137 g P na wazon i 0,315 g K na wazon. Dawki te odpowiadały 150 kg N·ha⁻¹, 43,6 g P·ha⁻¹ i 100 kg K·ha⁻¹. Roślina testową było pszenżyto jare odmiany Wanad. W trzecim roku badań (2003) do każdego wazonu wprowadzono roztwory wodne mocznika, superfosfatu potrójnego i soli potasowej 60% w dawkach 0,316 g N na wazon, 0,109 g P na wazon i 0,262 g K na wazon. Dawki te odpowiadały 100 kg N·ha⁻¹, 35 kg P·ha⁻¹ i 83 kg K·ha⁻¹. Rośliną testową był owies odmiany Polar. Uzyskane rezultaty wskazuj ą, że wprowadzone do gleby komposty z komunalnego osadu ściekowego w pierwszym roku prowadzenia doświadczenia wpłynęły na zwiększenie zawartości wapnia, magnezu i siarki w nasionach rzepaku jarego w porównaniu z wariantem kontrolnym. W latach następnych komposty z komunalnego osadu ściekowego miały niewielki wpływ na zwiększenie zawartości wapnia, magnezu i siarki w testowych roślinach. Zwiększenie dawek kompostów z komunalnego osadu ściekowego nie miało wpływu na kształtowanie zawartości wapnia i siarki w badanych roślinach. Zawartość magnezu nieznacznie zwiększyła się. Wprowadzone do komunalnego osadu ściekowego komponenty (słoma, odpady zieleni miejskiej, popiół z węgla kamiennego) nie miały większego wpływu na kształtowanie zawartości wapnia, magnezu i siarki w ziarnie pszenżyta jarego i owsa, ziarnie pszenżyta jarego i owsa.
EN
The vegetative-potted experiment was performed in the vegetation hall of Agricultural University in Szczecin in the years 2001-2003 on the loamy sand soil of IVa complex (very good rye complex). Municipal sewage sludge composts decomposed for 8 months in relation to potassium. The content of heavy metals (Cd, Cu, Mn, Ni, Pb and Zn) in composts did not exceed the Regulation of the Secretary of State in the Ministry of Agriculture and Rural Development (Dz.U. 04.236.2369) concerning organic fertilizers. The experimental scheme included 3 doses of composts corresponding to 100, 200 and 300 kg N·ha⁻¹, that is 0.63, 0.99 and 1.26 g N per pot. Composts were introduced into the soil in 2001 under the spring rape of cv. Licosmos. Due to a small dose of potassium introduced into soil together with composts, an aqueous solution of 60% potassium salt was additionally added in such amount that the N : K ratio in each experimental variant amounted to 1.0 : 0.86. In the second year of the experiment (2002) each variant was supplemented with the aqueous solutions of urea, ternary superphosphate and potassium salt in the doses 0. 475 g N per pot, 0.137 g P per pot and 0.315 g K per pot. Those doses corresponded to 150 kg N·ha⁻¹, 43.6 kg P·ha⁻¹, 100 kg K·ha⁻¹. The test plant was spring triticale of cv. Wanad. In the third year of the experiment (2003) the aqueous solutions of urea, ternary superphosphate and potassium salt 60% were added to each pot in the doses of 0.316 g N per pot, 0.109 g P per pot and 0.262 g K per pot. These doses corresponded to 100 kg N·ha⁻¹, 35 kg P·ha⁻¹ and 83 kg K·ha⁻¹. The test plant was oat of Polar cultivar. The obtained results show that the municipal sewage sludge composts introduced into the soil in the first year of the experiment caused the increase of the calcium, magnesium and sulphur content in the spring rape seeds as compared with the control variant. In the successive years the municipal sewage sludge composts showed a slight effect on the increase of the calcium, magnesium and sulphur content in the test plants. Increasing the doses of the municipal sewage sludge compost did not affect the shaping of the content of calcium and sulphur in the investigated plants. The content of magnesium slightly increased. Other components (straw, city green waste and hard coal ash) added to the municipal sewage sludge composts did not show any significant influence on the shaping of calcium, magnesium and sulphur content in the grain of spring triticale and oat.