PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2012 | 68 | 1 |
Tytuł artykułu

Znaczenie karpackich dolin rzecznych dla ptaków lęgowych: przykład zlewni Stradomki i Łososiny

Autorzy
Treść / Zawartość
Warianty tytułu
EN
The importance of the Carpathian river valleys for breeding birds: the example of the Stradomka and Lososina drainage areas
Języki publikacji
PL
Abstrakty
PL
Zespoły ptaków podgórskich i górskich dolin badano w Polsce sporadycznie, przez co ich ochrona jest niezadowalająca. W pracy scharakteryzowano wybrane gatunki ptaków lęgowych zasiedlające zlewnie dwóch karpackich rzek: podgórską Stradomki i górską Łososiny. W latach 2005–2011 stwierdzono tam odpowiednio 35 i 30 gatunków ptaków lęgowych, a wśród nich 10 z Dyrektywy Ptasiej i 3 z Polskiej czerwonej księgi zwierząt. Dominowały gatunki charakterystyczne dla naturalnych koryt rzecznych (sieweczka rzeczna Charadrius dubius, brodziec piskliwy Actitis hypoleucos, rybitwa rzeczna Sterna hirundo, zimorodek Alcedo atthis, brzegówka Riparia riparia, pliszki: górska Motacilla cinerea i siwa M. alba oraz pluszcz Cinclus cinclus), a także lasów nadrzecznych (dzięcioły Picidae). Ptaki terenów otwartych były mniej rozpowszechnione, z wyjątkiem gąsiorka Lanius collurio, derkacza Crex crex i przepiórki Coturnix coturnix, a gatunki wodno-błotne spotykano tylko lokalnie. Różnorodność gatunkowa ptaków malała wraz ze wzrostem wysokości bezwzględnej. Za najciekawsze gatunki uznano: nurogęś Mergus merganser, dzięcioła białogrzbietego Dendrocopos leucotos, żołnę Merops apiaster i podróżniczka Luscinia svecica. Szacunki liczebności dla 8 gatunków w obu zlewniach wskazują, że zasiedla je ponad 1% populacji krajowej tych ptaków. Podgórskie i górskie doliny są istotnymi ostojami ptaków związanych z naturalnymi siedliskami nadrzecznymi. Jednakże dotychczasowe formy ochrony (w tym Natura 2000) nie gwarantują zachowania bogactwa przyrodniczego tych dolin z uwagi na wzmożoną presję hydrotechniczną, agrotechniczną oraz urbanistyczną
EN
So far bird communities of sub-mountain and mountain river’s valleys have been only rarely studied, which led to their unsatisfactory protection in Poland. This paper presents selected species of breeding birds, which inhabit two adjacent Carpathian drainage areas of the Stradomka River (sub-mountain) and the Łososina River (mountain). In 2005–2011, 35 and 30 breeding bird species were recorded, respectively (10 species from the Bird Directive and 3 species from the Polish Red Data Book). Many species typical of natural riverbeds breed in both drainage areas (common sandpiper, little ringed plover, common tern, sand martin, kingfisher, white-throated dipper, grey and white wagtails) and in riverine forests (woodpeckers). Birds of open lands were less frequent with the exception of wed-backed shrikes, corncrakes and quails, and water birds were present only locally due to the lack of suitable environments. Species diversity was at a similar level in both drainage areas and decreased along with the increasing altitude. The most interesting were goosanders and white-backed woodpeckers, which were present quite frequently in both drainage areas, and rare in the Carpathians: European bee-eaters and bluethroats. The estimated size of the populations of 8 species (common sandpiper, grey-headed and whitebacked woodpeckers, goosanders, European bee-eaters, kingfishers, dippers, grey wagtails) in both river basins exceed 1% of the size of their Polish populations. Sub-mountain and mountain river valleys are important refugia for some birds’ assemblages typical of natural riverine habitats. The hitherto conservation forms focused on habitats (e.g. Natura 2000 network) but do not guarantee protection of natural diversity in these valleys due to increasing anthropogenic pressure (riverbeds control, deforestation, drainage and building development).
Wydawca
-
Rocznik
Tom
68
Numer
1
Opis fizyczny
s.3-12,tab.,fot.,bibliogr.
Twórcy
autor
  • Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt, Polska Akademia Nauk, ul.Sławkowska 17, 31-016 Kraków
Bibliografia
  • Antczak J. 2007. Rybitwa białoczelna. W: Sikora A., Rohde Z., Gromadzki M., Neubauer G., Chylarecki P. (red.). Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985-2004. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań. 244-245.
  • Betleja J. 1999. Waloryzacja ornitologiczna doliny Soły. Towarzystwo na Rzecz Ziemi, Oświęcim (mps).
  • Chylarecki P, Sikora A., Cenian Z. (red.). 2009. Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią. GIOŚ, Warszawa.
  • Cichocki W., Mielczarek P. 2003. Rozmieszczenie i liczebność pluszcza Cinclus cinclus i pliszki górskiej Motacilla cinerea w Tatrzańskim Parku Narodowym w latach 1999-2000. Chrońmy Przyr. Ojcz. 59 (6): 76-84.
  • Cichocki W., Mielczarek P. 2011. Rozmieszczenie i liczebność pluszcza Cinclus cinclus i pliszki górskiej Motacilla cinerea w Tatrzańskim Parku Narodowym w latach 2008-2009. Chrońmy Przyr. Ojcz. 67 (2): 137-146.
  • Dyrcz A., Okulewicz J., Tomiałojć L., Witkowski J. 1972. Ornitofauna lęgowa Bagien Biebrzańskich i terenów przyległych. Acta Orn. 12: 343-422.
  • Głowaciński Z. (red.) 1991. Ekologiczny zarys awifauny zlewni Kamienicy w Gorcach i Beskidzie Wyspowym (Karpaty Zachodnie). Ochr. Przyr. 49: 175-196.
  • Głowaciński Z. 2001. Polska czerwona księga zwierząt. PWRiL, Warszawa.
  • Gwiazda R. 2000. Awifauna i inne kręgowce. W: Starmach J., Mazurkiewicz-Boroń G. (red.). Zbiornik Dobczycki. Ekologia - eutrofizacja - ochrona. ZBWPAN, Kraków: 149-162.
  • Kajtoch Ł. 2007. Wpływ przekształceń podgórskich dolin rzecznych na ptaki i ich ochronę. W: Grzegorczyk M. (red.). Integralna Ochrona Przyrody. Inst. Ochr. Przyr. PAN, Kraków: 117-123.
  • Kajtoch Ł. 2009. Występowanie dzięciołów: trójpalczastego Picoides tridactylus i białogrzbietego Dendrocopos leucotos w Beskidzie Wyspowym. Not. Orn. 50: 85-96.
  • Kajtoch Ł., Baziak T., Mazgaj Sz., Piestrzyńska-Kajtoch A. 2010. Ekspansja traczy nurogęsi Mergus merganser w zachodnich Karpatach w latach 1999-2009. Orn. Pol. 4: 302-304.
  • Kajtoch Ł., Piestrzyńska-Kajtoch A. 2008. Zmiany, zagrożenia i propozycje ochrony awifauny doliny środkowej Raby. Chrońmy Przyr. Ojcz. 64 (2): 28-45.
  • Kondracki J. 2000. Geografia regionalna Polski. PWN, Warszawa.
  • Krupa A., Sikora A. 2007. Podróżniczek. W: Sikora A., Rohde Z., Gromadzki M., Neubauer G., Chylarecki P. (red.). Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985-2004. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań: 356-357.
  • Martyka R. 2001. Gniazdowanie żołny Merops apiaster pod Tarnowem. Chrońmy Przyr. Ojcz. 57 (4): 103-107.
  • Nilsson C., Dynesius M. 1994. Ecological effects of river regulation on mammals and birds: a review. Regulated Rivers - Res. & Manage. 9: 45-53.
  • PAO 1988. Polski Atlas Ornitologiczny, Komunikat nr 4. Interpretacja kryteriów lęgowości i zmiany w tabeli kryteriów. Stacja Ornitologiczna IZ PAN.
  • Polak M., Wilniewczyc P. 2001. Ptaki lęgowe doliny Nidy. Not. Orn. 42: 89-102.
  • Rzępała M., Kasprzykowski Z., Goławski A., Górski A., Dmoch A. 1999. Awifauna Doliny Dolnej Narwi. Not. Orn. 40 (1): 23-44.
  • Sikora A., Rohde Z., Gromadzki M., Neubauer G., Chylarecki P. (red.) 2007. Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985-2004. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.
  • Stachyra P., Kurek H. 2007. Żołna. W: Sikora A., Rohde Z., Gromadzki M., Neubauer G., Chylarecki P. (red.). Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985-2004. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań: 286-287.
  • Tomiałojć L., Dyrcz A. 1993. Przyrodnicza wartość dużych rzek i ich dolin w Polsce w świetle badań ornitologicznych. W: Tomiałojć L. (red.). Ochrona przyrody i środowiska w dolinach nizinnych rzek Polski. IOP PAN, Kraków: 11-36.
  • Wasilewski J., Zajchowski K. 2000.Występowanie oraz liczebność pluszcza Cinclus cinclus i pliszki górskiej Motacilla cinerea na wybranych obszarach Polski południowo-wschodniej. Rocz. Bieszcz. 9: 157-168
  • Wiehle D., Wilk T., Faber M., Betleja J., Malczyk P. 2002. Awifauna doliny górnej Wisły - część 1. Ptaki Ziemi Oświęcimsko-Zatorskiej. Not. Orn. 43: 227-253.
  • Wilk T., Krogulec J., Chylarecki P. (red.) 2010. Ostoje ptaków w Polsce. OTOP. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.agro-ea0ddb5a-78ff-4840-acdb-1f18c3951036
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.