Planowanie europejskich przestrzeni transgranicznych w przeszlym i przyszlym czasie

• Autorzy: Sumien T
• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

W części wstępnej artykuł omawia rolę różnych czynników wpływających bądź to na rozwój więzów integracyjnych, bądź na dezintegrację stosunków sąsiedzkich w 11 europejskich obszarach granicznych. W UE w regionalnej mozaice terenów granicznych odróżnia się cztery kategorie obszarów granicznych. Obszary graniczne krajów nie będących członkami UE, takich jak Polska, tworzą odrębną grupę regionów transgranicznych. Główne kategorie UE zawierają wewnętrzne regiony graniczne nie generujące poważnych problemów i regiony zewnętrzne ze znaczącymi problemami, sąsiadujące z krajami nie będącymi członkami UE. Centralne regiony graniczne Unii jako obszary z potencjałem „interkulturalnym" są promowane, co daje im poważne atuty na Jednolitym Rynku. W części podstawowej artykuł przedstawia szeroki . kontekst planowania transgranicznego, koncentrując się na szybko zbliżającej się Cywilizacji Informacyjnej i Społeczeństwa Informacyjnego. Podkreślono na przykład, że w bliskiej przyszłości wysokie standardy informacji i wiedzy będą priorytetowe w produkcji łączącej zasoby ekonomiczne o malejącym znaczeniu, np. sektor węglowy. Zarysowane metodyczne wskazówki planowania transgranicznego, jeszcze oczekujące na uwzględnienie w systemie prawnym są przedstawione jedynie przykładowo, co potwierdza zróżnicowana praktyka UE. Wytyczne uwzględniają strategiczny wpływ trzech fundamentalnych tematów w studiach transgranicznych: 1) systemy przyrodnicze i kulturowe; 2) system osadniczy; 3) system transportowy i infrastruktury granicznej. Teoretyczny model , regionu transgranicznego wyjaśnia istotę tej dualnej struktury. Proponowana syntetyczna metoda opracowania studium transgranicznego opiera się na grze współzależnych celów, kierunków zagospodarowania przestrzennego i ich uwarunkowań i jest opisana w tekście. Metoda jest dodatkowo ilustrowana czterema tematycznymi mapami. Przyjęto, że 16 nowych i dużych województw, w tym 11 granicznych, będą sprzyjać tej metodzie. Interesujący, uzasadniony i bardzo ambitny plan opracowania studiów transgranicznych z siedmioma sąsiadującymi z Polską krajami został przyjęty przez UMiRM i zlecony do IGPiK na lata 1998-2000. Instytut ma opracować te plany, przygotować syntezę siedmiu studiów i opublikować je w okresie przedakcesyjnym. Będzie to stanowić dowód roli lidera Polski we współpracy transgranicznej w tym regionie Centralnej Europy. Artykuł przedstawia założenia i istotę polskiego planowania w transgranicznych regionach w latach 1998-2000.

EN

In the introductory part, the paper discusses the role of various factors involved either in developing integration des or in disintegrating neighbourly relations in Europe's border areas. In the European Union, four categories of border areas in regional mosaic with various structural and functional features can be identified. Border areas of non-EU countries such as Poland constitute a separate ;roup of cross-border regions. The main EU categories include internal border regions not generating any serious problems and external egions with significant problems, bordering with countries which are not EU members. In the Union's central Dorder regions, areas with „inter-cultural" potential are encountered, which gives them a strong asset on the Single Market. In its core part, the paper discusses a broader contex for cross-border planning, focusing on rapidly coming the Information Civilisation and the Information Society. For example, it has been pointed out that in the near futurę high standards of information and knowledge will be prioritical in production joining the economic resources with diminishing significance, e.g. the coal sector. The outlined methodological guidelines of cross-border planning, still waiting to be reflected in the legał system, should be treated as merely one of many possible methodological altemative presented by way of an exemple and this is proved by the differentiated EU practice. The guidelines recognise the strategie impact of the three fundamental themes in cross-border studies: l)the natural and cultural systems, 2) the settlement system, 3) the transport and border infrastructure system. The theoretical model of a cross-border regions explains the naturę of this dual structure. The proposed synthetic method of layout a cross-border study is based on an interplay of correlative goals, directions of spatial management and their pre-conditions discussed in the paper. The methods are addidonally illustrated by four themadc maps. It has been assumed that 16 new, large voivodeships of which 11 are border ones, will favour this method. An interesting, well-justified and very ambitious plan of working out cross-border studies with all the seven neighbouring Poland countries has been adopted by the Office of Housing and Urban Development (OHUD) and contracted with IPPME for the years 1998-2000. The Institute would be commissioned to draw out the plans.to prepare the synopsis of seven studies and publish them in the pre-accession period, which would serve as a proof of Poland's leading posidon with respect to cross-border cooperation in this region of Central Europe.The paper presents the assumpdons and gist of the Polish plan 1998- 2000 for planning in the cross-border regions.

Słowa kluczowe

PL

obszary przygraniczne; planowanie przestrzenne; Europa

• Wydawca: -
• Czasopismo: Człowiek i Środowisko
• Rocznik: 1999
• Tom: 23
• Numer: 1
• Opis fizyczny: s.51-66,tab.,bibliogr. + 7 tabl.

Twórcy

autor

Sumien T

Bibliografia

• Europa 2000+, Cooperation for European territorial development, EC, Brussels, Luxemburg 1994
• Materiały z konferencji: Innowacje i restrukturyzacja jako wyzwanie dla polityki rozwoju regionalnego, Warszawa 14-17.09.95, PARR, Warszawa 1995
• Methodology and planning practice of bilateral transborder studies, working papers on conference in Kazimierz Dolny 16-19.11.98, editor: T. Sumień, Institute of Physical Planning and Municipal Economy, Warsaw 1998
• Polska przestrzeń w europejskiej integracji i transgranicznej współpracy 1998 Instytut Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej, edytor: T. Sumień, Warszawa
• Stellungenahme zum Thema „Europa 2000+", Zusemmentarbeit fur eine europäische Rau- mentwicklung, Auschuss der Regionen, UE, Brussel, C R 233/95,1995
• T. Sumień i inni, H. Platz i inni 1994-1995 Studium zagospodarowania przestrzennego obszaru wzdłuż granicy polsko-niemieckiej. IGPiK Warszawa i PLANCO Essen,
• T. Sumień 1995 Polityka przestrzennego rozwoju polskich regionów granicznych. „Człowiek i Środowisko", z. 3-4, Warszawa
• T. Sumień 1997 Imperatywy integracji i dostosowania polskiej przestrzeni do europejskiej. „Człowiek i Środowisko", z. 1, Warszawa
• T. Sumień: Methodical assumptions of transborder planning studies and the Polish programme 1998-2000, International Conference 16-19.11.1998 Kazimierz Dolny
• Towards a New European Space 1995 ARL-DATAR, Hannover
• A. P. Wierzbicki 1998 Początki społeczeństwa informacyjnego jako wyzwanie dla polskiej przestrzeni XXI wieku. Instytut Łączności, Warszawa