EN
Egg dimensions in 551 complete clutches (2469 eggs) of the Barn Swallow Hirundo rustica in the central part of Poland in 1979-1981 and 1994 were studied. Mean length ranged 19.4-19.7 mm, breadth 13.5-13.8 mm, and volume 1.8—1.9 cm³. The length was not significantly different among years, but both the breadth and volume were. These mean egg dimensions were similar to those reported in a few other European studies, suggesting low geographic variation. Clutch mean egg lengths were weakly correlated with egg breadths. In some breeding seasons or parts of seasons egg size was significantly negatively correlated with the date of laying, hatching success and fledging success. Directions of some of these correlations were opposite to what was expected. No significant correlation was found between egg dimensions and clutch size or female/male wing lengths.
PL
Materiał do badań zbierano w latach 1978-1981 w Polsce środkowej w gospodarstwach rolnych położonych we wsi Ktery i okolicach oraz w roku 1994 w gospodarstwie hodowlanym Goślub. Obszar badań położony był w sąsiedztwie rzeki Bzury. Wszystkie gniazda były numerowane i systematycznie kontrolowane tak, że możliwe było śledzenie historii gniazd aż do momentu zakończenia lęgu. W szczególności ustalano datę rozpoczęcia składania jaj, wielkość zniesienia, liczbę piskląt wyklutych z jaj i liczbę piskląt wylatujących z gniazda. Za pomocą sieci typu mist-net odławiano dorosłe ptaki przebywające w gniazdach lub w ich pobliżu. Ptaki dorosłe były chwytane, mierzone i uwalniane (patrz Bańbura 1986). Długość (L) i szerokość (B) jaj mierzono przy pomocy suwmiarki z dokładnością do 0,1 mm. Objętość obliczano według wzoru: V = 0,507 LB², który został opracowany przez Manninga (1979) dla amerykańskiego podgatunku dymówki Hirundo rustica erythrogaster. Do analizy wykorzystano tylko lęgi pełne, tj. takie, w których nie przybywało już jaj i które były wysiadywane przez samicę. Ogólna charakterystyka rozmiarów jaj została przeprowadzona na podstawie średnich lęgowych a nie cech pojedynczych jaj, co pozwala uniknąć obciążenia statystycznego wynikającego z braku niezależności cech jaj wchodzących w skład danego lęgu. Nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic między latami w długości jaj. Natomiast dla lęgów późnych zarówno dla szerokości jak i objętości jaj różnice między latami okazały się istotne statystycznie (tab. 1 i 2). Średnie lęgowe długości jaj były słabo skorelowane z szerokością (tab. 3). W żadnym z lat badane cechy jaj nie były istotnie skorelowane z długością skrzydła samca czy też samicy. Odnotowano kilka istotnych statystycznie korelacji między rozmiarami jaja a datą rozpoczęcia lęgu, sukcesem kłucia i sukcesem wylotu. Długość jaj z późnych lęgów z 1979 roku była dodatnio skorelowana z datą rozpoczęcia lęgu. Natomiast w pierwszych lęgach z 1994 roku szerokość i objętość jaj były ujemnie skorelowane z datą rozpoczęcia lęgu. Wszystkie istotne korelacje między wielkością jaja a sukcesem klucia i sukcesem wylotu były ujemne (tab. 4). Średnie rozmiary jaj były podobne do podawanych z innych rejonów Europy, co wskazuje na stosunkowo niewielką geograficzną zmienność rozmiarów jaj dymówki.