Szacowanie wartosci cech miesnosci buhajow ncb i hf na podstawie oceny ich synow w warunkach produkcyjnych

• Autorzy: Adamski M
• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Mleczne doskonalenie bydła krajowego, nizinnego czarno-białego oraz czerwono-białego na drodze krzyżowania z rasą holsztyńsko-fryzyjską prowadzone jest w Polsce od ponad 25 lat [21]. Równolegle prowadzono badania ustalające wpływ tego krzyżowania na kształtowanie się cech użytkowości mięsnej w populacji bydła krajowego [30, 31]. Mięsno-mleczny typ naszego bydła wskazuje na konieczność uwzględnienia w selekcji obydwu tych cech [17]. Szacowanie wartości hodowlanej buhajów w celach mleczności i mięsności powinno być prowadzone na podstawie oceny osobniczej, oraz na potomstwie [27]. Różne programy selekcyjne przy zróżnicowanych celach hodowlanych, w oparciu o bydło fryzyjskie, doprowadziły do zróżnicowania populacji bydła czarno-białego w świecie. Koncepcje te i kierunki użytkowania bydła w Polsce powinny się znaleźć w aktualnie nowelizowanym programie hodowli bydła, w którym powinno powrócić się do oceny polowej w bukaciarniach [20, 31]. Ocenę wartości hodowlanej buhajów w cechach mięsności na podstawie użytkowości opasowej potomstwa formalnie rozpoczęto w Polsce w 1971 r. wraz z utworzeniem Stacji Oceny Mięsnej Buhajów. W dostępnym piśmiennictwie niewiele jest informacji na temat związków między początkowym tempem wzrostu buhajków w wychowalniach a dalszym ich rozwojem w późniejszym wieku [14], Postęp w produkcji mleka, jak i mięsa zapewniają hodowla w czystości rasy i krzyżowanie międzyrasowe. Buhajki po ojcach hf nie ustępują buhajkom ncb pod względem predyspozycji genetycznych do opasu i tylko różne warunki środowiskowe, mogą sprzyjać różnym genotypom [13]. Badania wielu autorów wykazują wręcz wyższą przydatność mieszańców do opasu niż czystorasowych ncb [11, 30, 34]. Jedna z metod oszacowania wartości hodowlanej buhajów (dla cech mięsności) opiera się na ocenie wyników opasu ich synów w warunkach produkcyjnych (w bukaciarniach, tzw. metoda polowa), przy czym wartość rzeźna potomstwa jest oceniana rzadko [29]. Metodę polową stosowano w Polsce w latach 1973-1978, zaniechano jednak jej stosowania ze względów organizacyjnych. Wyniki opasania buhajów w warunkach produkcyjnych są znacznie zróżnicowane, jest to uzależnione głównie od genotypu ojca [16, 35]. Eksterier i intensywność wzrostu u bydła są uwarunkowane genetycznie (h²=0,3-0,5), i w tych ramach przekazywane potomstwu cechy zależą od czynników środowiskowych , a zwłaszcza od żywienia. Mieszańce 50% hf uzyskiwały większą masę ciała i większe przyrosty niż buhajki ncb [23, 24, 31, 33] Pomiary zoometryczne charakteryzujące pożądany typ budowy, wchodzące do oceny hodowlanej, winny być dostatecznie wysoko o-dziedziczalne, aby można prowadzić selekcję w kierunku ich poprawy [5, 6, 7, 9]. Na przełomie lat dziewięćdziesiątych obserwuje się tendencje ponownego doceniania cech mięsności w hodowli bydła krajowego, dlatego uzasadnione jest przypomnienie zasady polowej wyceny buhajów, zapoczątkowanej w latach siedemdziesiątych [22]. Praca własna podejmuje próbę analizy stosunkowo szerokiego zestawu cech opasowych i rzeźnych, możliwych do oceny u bukatów w warunkach produkcyjnych, w których można by potencjalnie prowadzić polową ocenę reproduktorów na podstawie oceny cech mięsności ich synów. Celem poznawczym badań jest analiza cech mięsności bukatów ncb i mieszańców F1 ncb x hf oraz określenie interakcji genotyp x środowisko dla cech użytkowości mięsnej bukatów, w aspekcie ich wykorzystania do ewentualnej modyfikacji polowej wyceny reproduktorów. Celem aplikacyjnym jest określenie przydatności polowej metody oceny wartości hodowlanej reproduktorów z różnym udziałem genów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej w zakresie cech mięsnych.

EN

The experiment contains 239 braughted up bulls (2 ncb and 6 hf) after 8 fathers.On a high level of nutrition estimated 118 bulls and on a low level-121. Thes bulls fattened untill 20 months of life, doing them atlifely and carcasly estimation. Calculation conducted in arrangement group's : - genotype's: ncb and cross Fl (ncbxhf), - levels of nutrition: low and high, - father's: eight groups - price of bulls (8 fathers). Increase of body mass in time of fatening from 651 to 837 g, and in genotype's 706g, 700g ncb, and feeding 586g (low); 827g (high) - differences statistic highly significant. Mentioned difference ll,9(kg) statistic significant between body's mass progeny neb 55,1% this is 2% more than cross. In all performanced analisies and estimation qualities heavness in fathers groups don't obtained synonymous explicitly difference separating statistic significant genotype national cattle neb from genotype hf. Specific example is bull hf named KLON arranged in ranking qualities heavness on against a back ground estimating fathers groups on first - second place.

Słowa kluczowe

PL

bydlo; miesnosc; ocena na podstawie potomstwa; cechy uzytkowosci miesnej; buhaje; hodowla zwierzat; bydlo holsztynsko-fryzyjskie; mieszance; ocena wartosci hodowlanej; bydlo nizinne czarno-biale

• Wydawca: -
• Czasopismo: Zeszyty Naukowe Akademii Rolniczej we Wrocławiu. Zootechnika
• Rocznik: 1995
• Tom: 40
• Opis fizyczny: s.9-32,tab.,bibliogr.

Twórcy

autor

Adamski M

• Akademia Rolnicza, Wroclaw

Bibliografia

• [1] Armstrong H.A. i wsp.: Nauka o mięsie i produktach mięsnych. Wyd. Przem. Lekk. Spoż., 1966.
• [2] Boryłko-Pikielna N.: Zarys analizy sensorycznej żywności. PWN, Warszawa 1975, 218-219, 312.
• [3] Chmielnik H.: Przydatność opasowa i wartość rzeźna buhajków mieszańców rasy cb z różnym dolewem krwi. Zesz. Prob. Post. Nauk Rol., 1985, 300,191-198.
• [4] Chmielnik H., Sawa A, Rohde A, Jaworski M.: Wpływ czynników pozagenetycznych na kształtowanie się cech osobniczych buhajków odchowywanych w centralnych wychowalniach buhajków na Pomorzu Środkowym w latach 1973-1985. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol., 1990, 395, 87-105.
• [5] Dobicki A: Badania nad przydatnością pomiarów i wskaźników zoometrycznych do określenia wartości rzeźnej u młodego bydła opasanego do ciężaru 450 kg. Zesz. Nauk. AR Wrocł., Zoot. XIX, 1973, 104, 41-49.
• [6] Dobicki A: Badania nad przydatnością niektórych pomiarów i wskaźników oceny przyżyciowej oraz poubojowej do ustalania wartości rzeźnej buhajków rasy ncb, opasanych do 450 kg wagi żywej. Wyd własne InsL Zoot, Kraków 1974,374,93.
• [7] Dobicki A., Juszczak J.: Badania nad przydatnością pomiarów zoometrycznych i niektórych cech tusz do określania wartości rzeźnej młodego bydła opasowego. Rocz. Nauk. Rol., 1973, 95-B-l, 65-88.
• [8] Dobicki.A., Juszczak J., Szulc T.: Wyniki opasu i wartość rzeźna buhajków mieszańców o różnym udziale krwi holsztyńsko-fryzyjskiej w porównaniu z buhajkami czystorasowymi ncb. Pr. i Mat. Zoot., 1984, 29, 31-43.
• [9] Dobicki A, Juszczak J., Szulc T., Kowalski A, Adamski M.: Opracowanie wzorców typów budowy młodych buhajów rasy ncb i czb w CWB. Raport Nr 5/1990 Resortowego Problemu Badawczego RR.II.23,
• [10] Dobicki A, Juszczak J., Szulc T., Kowalski A, Adamski M.:Wpływ krzyżowania polskiego bydła czarno-białego buhajami holsztyńsko-fryzyjskimi na zmiany typu budowy buhajów hodowlanych. Donieś, na konf. nauk., VSP Nitra 1989, 22-24.11.1989.
• [11] Dorynek Z., Kaczmarek A, Rosochowicz Ł., Wołoszyński W.: Wartość użytkowa mieszańców hf x ncb utrzymywanych w dobrych warunkach środowiskowych. Prz. Hod., 1983, 6, 3-4.
• [12] Dymnicki E., Reklewski Z., de Laurans A: Zależność między wynikami oceny osobniczej ojców a wynikami opasu ich synów. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol., 1988, 333, 89-91.
• [13] Filistowicz A, Juszczak J., Szyszkowski L., Żuk B.: Badania genetyczno-hodowlane nad mieszańcami bydła rodzimej rasy czarno-białej z rasą holsztyńsko-fryzyjską. III. Współdziałanie genotypów mieszańców z poziomem produkcyjnym stad. Pr. i Mater. Zoot, 1993, 43.
• [14] Grabowski R: Genetyczne i fenotypowe parametry cech wzrostu i budowy buhajów z Wychowalni Centralnych. Rozpr. Nauk. i Monogr. SGGW-AR, Warszawa 1981.
• [15] Grodzki H.: Ocena użytkowości mięsnej buhajków-mieszańców dwu- i trójrasowych pochodzących z krzyżowania krów rasy czarno-białej z buhajami ras yersey, simental i odmiany holsztyńsko-fryzyjskiej. Rozpr. Nauk. i Monogr., 1989, 92.
• [16] Grodzki H., Grabowski R, Jasiorowski H.: Ocena użytkowości mięsnej buhajków opasanych półintensywnie i ekstensywnie. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol., 1985, 300, 231-236.
• [17] Grodzki H., Grabowski R, Szymczykiewicz D.: Wpływ rodziców o znanym i nieznanym pochodzeniu na wartość opasową i rzeźną bujaków rasy nizinnej czarnobiałej. Rocz. Nauk Rol., 1991, 107-B-3, 98-109.
• [18] Grodzki H., Jasiorowski H., Grabowski R, Szymczykiewicz D.: Wyniki użytkowości mięsnej żywionych półintensywnie mieszańców pokolenia Rl różnych odmian bydła fryzyjskiego z krowami cb. SGGW AR, Warszawa, 1988.
• [19] Hertrampf J.: Schlachtkörperbewertung beim Rind. Z. Tierzücht. Zucht Biol., 1961, 75, 3, 276-292.
• [20] Jasiorowski H., Kijak Z., Poczynajło S., Wajda S.: Projekt programu rozwoju hodowli bydła mięsnego w Polsce. Warszawa 1993., maszynopis.
• [21] Jasiorowski H. Stolzman M., Reklewski Z.: The international Friesian strain comparision trial. A world Perspektive. Ed. F.AO. Rome 1988 B.
• [22] Juszczak J., Dobicki A., Hibner A., Romer J., Szulc T., Szyszkowski L., Ziemiński R, Żuk B.: Organizacyjne i genetyczne aspekty polowej oceny buhajów na podstawie opasowej użytkowości potomstwa w bukaciarniach. Wyniki oceny wartości hodowlanej. PWRiL, Warszawa 1979.
• [23] Kaczmarek A., Jarmuż W., Balcer A.: Ocena użytkowości opasowej buhajków nizinnych czarno-białych (ncb), mieszańców bydła holszrynsko-fryzyjskiego (hf) oraz nowozelandzkiego (nz). Rocz. AR Poznań 1989, CCV, 61-67.
• [24] Kawczyńska M., Kamieniecki H.: Ocena poziomu cech osobniczych i wskaźnika masywności u buhajów czarno-białych w zależności od dolewu krwi rasy holsztyńsko-fryzyjskiej. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol., 1990, 395, 125-141.
• [25] Ładomski W., Gospodarek T.: Podstawowe metody analityczne produktów żywnościowych. Warszawa-Wrocław 1986.
• [26] Łukaszewicz M.: Wpływy krzyżownicze u mieszańców polskiego bydła czarnobiałego z innymi odmianami bydła fryzyjskiego. Prace habilitacyjne, PAN IGiHZ 1990, ss. 77.
• [27] Nowicki B., Żuk B.:Próba zastosowania indeksu selekcyjnego dla polepszenia umięśnienia bydła rasy nizinnej czarno-białej. I. Odzicdziczalności cech pokrojowych i związki między tymi cechami. Zesz. Nauk. WSR Wroc., 1972, 97, 81-89.
• [28] Pasierbski Z., Romer J., Trela J.: Wyniki krzyżowania bydła cb z buhajami rasy hf i ayrshirarni. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol., IZ Kraków, 1985, 300, 35-40.
• [29] Piotrowska K.: Krajowy system oceny i selekcji buhajów na podstawie cech osobniczych: historia, stan bieżący, perspektywy. Zesz. Probl. Post Nauk Rol., 1990, 395, 13-25.
• [30] Reklewski Z., Jasiorowski H., Stolzman M., de Laurans A: Ocena użytkowości mięsnej 10 odmian bydła fryzyjskiego. Donieś, na XLIV Zjazd PTZ w Warszawie, IGiHZ PAN, Jastrzębiec 1979, 34-37.
• [31] Reklewski Z., Jasiorowski H, Stolzman M., Łukaszewicz M., de Laurans A: Wyniki oceny użytkowości mięsnej różnych odmian bydła fryzyjskiego. Prace i Mate. Zoot., 1985, 35, 45-50.
• [32] Szarek J.: Przyczyny ubytków młodego bydła opasowego podczas transportu kolejowego. Reg. Biul. Inf. ZUP AR Kraków, 1975, 232, 39-40.
• [33] Trela J., Pasierbski Z., Kraszewski I: Wydajność mleczna i opasowa mieszańców F1 uzyskanych w wyniku krzyżowania krów rasy czarno-białej (cb) z buhajami odmiany holsztyńsko-fryzyjskiej (hf). Miedz. Czas. Rol.,1984,1,65-69.
• [34] Ziemiński R: Kształtowanie się cech zdolności opasowej buhajków-mieszańców hf z uwzględnieniem wpływu ojca. Rocz. Nauk Roi., 1991, 107-B-3, 83-97.
• [35] Ziemiński R, Juszczak J., Hibner A: Zdolność opasowa buhajów-mieszańców z różnym udziałem krwi rasy holsztyńsko-fryzyjskiej. Prz. Hod., 1989, 11, 9-12.