PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
2012 | 55 | 2 |

Tytuł artykułu

Ground beetle fauna (Coleoptera: Carabidae) of protected areas in the Lodz Province. Part I. Nature reserves

Warianty tytułu

PL
Biefaczowate (Coleoptera: Carabidae) obszarów chronionych województwa łódzkiego. Część I. Rezerwaty przyrody

Języki publikacji

EN

Abstrakty

EN
Ground beetle fauna of 35 nature reserves in the Łódź Province is summarized based on the literature data and unpublished records. For all studied reserves new faunistic data are presented, including first records of Carabidae for eight of them. In total, 140 ground beetle species (27.22% of Polish fauna and 54% of species recorded in the area of the Łódź Province) are noted from 35 (39%) nature reserves located in the Łodź Province. Moreover, it has been found, that the reserves "Rawka" and "Spala" encompass some of the highest Carabidae species richness noted among the all Polish nature reserves. Among the beetles recorded in the studied nature reserves, there are 16 species protected by Polish law, including 13 species of Carabus L. and 3 of Calosoma Web., what means 50% of Polish fauna and 76.19% of protected carabid species occurring in the Łódź Province. Twelve species are included in the Polish Red Data List: three species as critically endangered (CR) (Badister dorsiges, Patrobus australis, Trechus austriacus), one as endangered (EN) (Carabus clatratus), two as vulnerable (VU) (Odacantha melanura and Oodes helopioides), four as near threatened (NT) (Calosoma sycophanta, Carabus convexus, Diachromus germanus, and Omophron limbatum), one as least concern (LC) (Carabus intricatus), and one in "data deficient" category (DD) (Broscus cephaloles). High number of Carabidae species recorded on a relatively very small area of investigated nature reserves (in total only 0.29% of the Łódź Province) proves their importance in the conservation of species diversity of Carabidae in Poland.
PL
Badaniami pod kątem fauny biegaczowatych (Carabidae) objęto 35 spośród 89 rezerwatów przyrody zlokalizowanych na terenie województwa łódzkiego. Do analiz włączono zarówno dane literaturowe jak również materiały wcześniej niepublikowane. Konsekwencją było wykazanie z rezerwatów łącznie 140 gatunków biegaczowatych (27.22% fauny Polski i zarazem 54% karabidofauny województwa łódzkiego). Wśród chrząszczy odnotowanych na badanych terenach znalazło się 16 gatunków chronionych polskim prawem, 12 umieszczonych na krajowej Czerwonej Liście, oraz jeden zawarty w Czerwonej Księdze. Spośród obszarów, w których prowadzono badania największe bogactwo gatunkowe Carabidae charakteryzowało rezerwaty „Rawkę" oraz „Spałę" (odpowiednio 97 i 87 gat.). Wysoka liczba gatunków stwierdzonych na względnie małej powierzchni objętej badaniami (łącznie zaledwie 0,29% województwa łódzkiego) wskazuje na ważność rezerwatów przyrody dla ochrony i zachowania fauny biegaczowatych w centralnej Polsce

Słowa kluczowe

Wydawca

-

Rocznik

Tom

55

Numer

2

Opis fizyczny

p.101-122,fig.,ref.

Twórcy

autor
  • Department of Invertebrate Zoology and Hydrobiology, University of Lodz, Banacha 12/16, 90-237 Lodz, Poland
autor
  • Department of Invertebrate Zoology and Hydrobiology, University of Lodz, Banacha 12/16, 90-237 Lodz, Poland

Bibliografia

  • Aleksandrowicz O. R. 2004. Biegaczowate (Carabidae). Pp. 28-42. In: Bogdanowicz W., Chudzicka е., Pilipiuk I. & Skibińska E. (eds). Fama Polski - Charakterystyka i wykaz gatunków. Vol. 1. Muzeum i Instytut Zoologii PAN, Warszawa., 509 pp.
  • Aleksandrowicz O. & Dąbrowski P. 2007. Preliminary studies on epigeic beetle fauna (Coleoptera) in surroundings of "Szare Lake" nature reserve. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 26 (4): 115-120. [In Polish with English summary]
  • Aleksandrowicz O., Genzel a. 2011. Species composition and carabid's assembly structure (Coleoptera: Carabidae) of old pine mixed forest in protected terrain "Gołębia Góra". Słupskie Prace Biologiczne 8: 5-13. [In Polish with English abstract]
  • Błażejewski F. 1964. From the invertigation of ground-beetles (Carabidae) in the yew-tree reserve "Wierzchlas". Przyroda Polski Zachodniej 7 (1-4): 63-74. [In Polish with English summary]
  • Borusiewicz A. & Kapuściński S. 1950. Materials to the knowledge about the dissemination of the genus Carabus Lin. (Carabidae, Coleoptera) in the Polish forests. Prace Rolniczo-Leśne PAU 54: 1-33. [In Polish with English summary]
  • Burakowski В., Mroczkowski M. & Stefańska J. 1973. Chrząszcze - Coleoptera, Biegaczowate - Carabidae. Katalog Fauny Polski. Warszawa, XXIII. 2: 1-215.
  • Czachorowski S., Buczyński P., Alexandrovitch O., Stryjecki R., Kurzątkowska A. 1998. Material required for knowledge of insects and arachnids of the „Warmiński Forest" nature reserve (the Olsztyn Lake District). Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 17 (2):75-86. [In Polish with English summary]
  • Czechowski W. 1982. Occurrence of carabid (Coleoptera, Carabidae) in the urban greenery of Warsaw according to the land utilization and cultivation. Memorabilia Zoologica 39: 3-108.
  • Czechowski W. 1989. Carabidae (Coleoptera) of linden-oak-hornbeam and thermophilous oak forests of the Mazovian Lowland. Fragmenta Faunistica 32 (7): 95-155.
  • Drozd-Nurek L. & Koralewicz W. 1986. Carabidae (Coleoptera) of wood reservation Zwierzyniec in Lower Silesia. Polskie Pismo Entomologiczne 56 (1): 169-179. [In Polish with English abstract]
  • Dz. U. 2011. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 października 201 lr. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, Dziennik Ustaw 237: 1419.
  • Eversham В. С., Roy D. В. & Telfer M. G. 1996. Urban, industrial and other manmade sites as analogues of natural habitats for Carabidae. Annales Zoologici Fennici 33: 149-156.
  • GUS. 2010. Environment. Statistical Information and Elaboration. Central Statistical Office [Główny Urząd statystyczny 2010. Ochrona środowiska. Informacje i opracowania statystyczne], Warszawa, 609 pp.
  • Gutowski J. M. & Ruta R. 2004. Estimating natural values of the Tuczno commune on the basis of the beetle fauna survey (Insecta: Coleoptera). Nowy Pamiętnik Fizjograficzny 3 (1-2): 27-60. [In Polish with English summary]
  • Huruk S. 2000. Carabid (Carabidae, Col.) of the Cisów reserve and adjoining cultivated fields. Rocznik Świętokrzyski, Ser. В. Nauki Przyrodnicze 27: 107-116. [In Polish with English summary]
  • Huruk S. 2001. Biegaczowate (Col., Carabidae) wybranych zespołów roślinnych Białych Ługów. Pp. 221-222. In: Żurek S. (ed.), Rezerwat torfowiskowy „Białe Ługi". Wydawnictwo Homini, Kraków, 268 pp.
  • Jaskuła R. 2003. Carabid beetles (Coleoptera: Carabidae) of some nature reserves near Łódź. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 22 (4): 549-560.
  • Jaskuła R. 2006. Dalsze dane do poznania biegaczowatych (Coleoptera: Carabidae) Bolimowskiego Parku Krajobrazowego ze szczególnym uwzględnieniem rezerwatu „Rawka". Przyroda Polski Środkowej 8: 40-43.
  • Jaskuła R. & Grabowski M. 2001. New records of some interesting species of Carabidae (Coleoptera) from Poland. Wiadomości Entomologiczne 22 (1): 57-58. [In Polish]
  • Jaskuła R. & Grabowski M. 2003. New localities of interesting eight species of ground beetles (Coleoptera: Carabidae) in Poland. Wiadomości entomologiczne 22: 57-58. [in Polish]
  • Jaskuła R., Kalisiak J. & Szczepko K. 2003. New localities of some rare species of ground beetles (Coleoptera: Carabidae) in Poland. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 22 (2): 279-283. [In Polish with English abstract]
  • Jaskuła R., Kowalczyk J. К., Loga В., Soszyńska-Maj А. & Watała С. 2005. Ground beetles (Coleoptera: Carabidae) of Łagiewniki Forest near Łódź with special regard to "Las Łagiewnicki" Nature Reserve. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 24 (1-4): 105-115. [In Polish with English abstract]
  • Jaskuła R., Kowalczyk J. К. & Watała С. 2002a. Protected ground beetles (Carabidae) occurring on Łódź Upland. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 21 (2): 311-325. [In Polish with English abstract]
  • Jaskuła R., Kowalczyk J. К. & Watała С. 2002b. Ground beetles (Coleoptera: Carabide) of Łódź Upland, Central Poland. Baltic Journal of Coleopterology 2 (2): 117-125.
  • Jaskuła R., Przewoźny M. & Melke A. 2009. Chrząszcze (Coleoptera). Pp 27-59. In: Jaskuła R. & Tończyk G. (eds), Owady Spalskiego Parku Krajobrazowego. Część I. Mazowiecko-Świetokrzyskie Towarzystwo Ornitologiczne, Spala, 119 pp.
  • Jaskuła R., Przewoźny M., Melke A. & Soszyńska-Maj A. 2010. Chrząszcze - Coleoptera. Pp. 45-72. In: Jaskuła R. & Tończyk G. (eds), Owady (Insecta) Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich. Dyrekcja Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich/Mazowiecko-Świętokrzyskie Towarzystwo Ornitologiczne, Łódź, 213 pp.
  • Jaskuła R. & Rachalewski M. 2011. Materiały do znajomości biegaczowatych (Coleoptera: Carabidae) dwóch rezerwatów przyrody zachodniej części Parku Krajobrazowego Puszcza Knyszyńska, p. 30. In: 12 Sympozjum Polskich Karabidologów. Biegaczowate i inne bezkręgowce w badaniach środowiskowych. Olsztyn, 19-22.VI.2011. Materiały konferencyjne, Olsztyn, 36 pp.
  • Jaskuła R. & Rewicz T. 2011. Chrząszcze biegaczowate. Pp. 142-149. In: Herbichowa M. & Herbich J. (eds), Przyroda rezerwatów Łebskie Bagno i Czarne Bagno. Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, 330 pp.
  • Jaskuła R. & Ruta R. 2003a. New localities of some interesting species of ground beetles (Coleoptera: Carabidae) in Poland. Wiadomości entomologiczne 22 (1): 58-59. [In Polish]
  • Jaskuła R. & Ruta R. 2003b. New localities of seven interesting species of ground beetles (Coleoptera: Carabidae) from Poland. Wiadomości entomologiczne 21 (4): 251-252. [In Polish]
  • Jaskuła R. & Socha G. 2007. Materials to the knowledge of carabid fauna (Coleoptera: Carabidae) of the Spala Landscape Park with special regard to nature reserves. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 26(1): 49-62. [In Polish with English abstract]
  • Jaskuła R. & Soszyńska-Maj A. 2011. What do we know about winter active ground beetles (Coleoptera, Carabidae) in Central and Northern Europe? In: Kotze D. J., Assmann Т., Noordijk j., Turin H. & vermeulen R. (eds), Carabid Beetles as Bioindicators: Biogeographical, Ecological and Environmental Studies. ZooKeys 100: 517-532.
  • Kaźmierczak Т. 1997. Entomofagi Ips typographus (Coleoptera, Scolytidae) w rezerwacie Madohora (Beskid Mały) w latach 1995-1996. Pp. 191-201. In: Mazur S., Skłodowski J. & Wojciechowska A. (eds), VI Sympozjum Ochrony Ekosystemów Leśnych „Waloryzacja ekosystemów leśnych metodami zooindykacyjnymi" Jedlnia 2-3 grudnia 1996r. Fundacja „Rozwój SGGW", 242 pp.
  • Kinełski s. & Szujecki A. 1959. Contribution to the knowledge of Polish Coleoptera. Polskie Pismo Entomologiczne 29: 215-250. [In Polish with English summary]
  • Kondracki J. 2000. Geografia fizyczna Polski. PWN, Warszawa, 441 pp.
  • Kotze D. J., Brandmayr P., CasaLe A., Dauffy-Richard E., Dekoninck W., Koivula M. J., Lövei G. L., Mossakowski D., Noordijk J., Paarmann W., Pizzolotto R., Saska P., Schwerk A., Serrano J., Szyszko J., Taboada A., Turin H., Venn S., Vermeulen R. & Zetto T. 2011. Forty years of carabid beetle research in Europe - from taxonomy, biology, ecology and population studies to bioindication, habitat assessment and conservation. In: Kotze D. J., Assmann Т., Noordijk J., Turin H. & Vermeulen R. (eds), Carabid Beetles as Bioindicators: Biogeographical, Ecological and Environmental Studies. ZooKeys 100: 55-148.
  • Kowalczyk J. K., Majecki J., Soszyński В. & Śliwiński Z. 1998. Fauna bezkręgowców. 81-88. In: Kurowski J. К. (ed.), Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich. EKO-WYNIK, 183 pp.
  • Kowalczyk J. K. & Watała C. 1986. Interesting species of ground-beetles (Coleoptera, Carabidae) in Łódź Upland. Przegląd Zoologiczny 30: 413^115. [In Polish with English summary]
  • Kubisz D. 2004a. Carabus variolosus Fabricius, 1787. Pp. 75-78. In: Adamski P., Bartel R., Bereszyński a., Kepel A. & Witkowski Z. (eds), Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 - podręcznik metodyczny. T.6. Gatunki zwierząt (z wyłączeniem ptaków). Ministerstwo Środowiska, Warszawa.
  • Kubisz D. 2004b. Carabus zawadzkii Kraatz, 1854. Pp. 79-81. In: Adamski P., Bartel R., Bereszyński A., Kepel A. & Witkowski Z. (eds) Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 - podręcznik metodyczny. T.6. Gatunki zwierząt (z wyłączeniem ptaków). Ministerstwo Środowiska, Warszawa.
  • Kurzawa J. 1999. Diagnoza, założenia koncepcji generalnej Planu Ochrony w części dotyczącej entomofauny (Chrząszcze) Spalskiego Parku Krajobrazowego. Plan Ochrony SpPK. Etap II. Spalski Park Krajobrazowy, Spała (manuscript)
  • Leśniak a. 200la. Ground beetles (Carabidae, Coleoptera) of Świnia Góra Reserve in the Świętokrzyskie Mountains. Fragmenta Faunistica 44: 41-57.
  • Leśniak A. 2001b. Entomofauna naziemna „Białych Ługów". Pp. 215-220. In: Żurek S. (ed.), Rezerwat torfowiskowy „Białe Ługi". Wydawnictwo Domini, Kraków 208 pp.
  • Leśniak A. 2004. Communities of terrestrial entomofauna with special emphasis on Carabidae (Coleoptera) in the protected and manager forests in Świętokrzyski Region. Leśne Prace Badawcze 3: 75-84. [In Polish with English abstract]
  • Leśniak A. & Górecka J. 2000. Carabidae, Coleoptera of „Cisów" reserve. Rocznik Świętokrzyski, Ser. В. Nauki Przyrodnicze 27: 131-143. [In Polish with English summary]
  • Lorenz W. 1998. Systematic list of the extant ground beetles of the world (Insecta. Coleoptera Geadephaga: Trachypachidae and Carabidae incl. Paussinae, Cicindelinae, Rhysodinae). Lorenz, Tutzing, 502 pp.
  • Lorenz W. 2005. Nomina Carabidarum. A directory of the scientific names of ground beetles (Insecta, Coleoptera, Geadephaga: Trachypachidae and Carabidae incl. Paussinae, Cicindelinae, Rhysodinae). Lorenz, Tutzing, 993 pp.
  • Lövei G. l. & Sunderland K. D. 1996. Ecology and behavior of ground beetles (Coleoptera: Carabidae). Annual Review of Entomology 41: 231-256.
  • Maciejowski w. 2007. Wpływ cech środowiska przyrodniczego na rozmieszczenie wybranych grup chrząszczy (Coleoptera) w południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 177 pp.
  • Nietupski M., Ciepielowska D. & Kosewska A. 2008a. Assemblages of epigeic Carabidae (Col.) in a peatbog nature reserve situated in an urban area. Polish Journal of Natural Sciences 23 (3): 611-623.
  • Nietupski M., Kosewska A. & Ciepielowska D. 2006. Comparison of assemblages of Carabidae (Coleoptera) in a peatbog reserve "Redykajny" with urban woods of Olsztyn. Wiadomości Entomologiczne 25 (Supi. 1): 61-70. [In Polish with English abstract]
  • Nietupski M, Kosewska A., Ciepielowska D. & Sądej W. 2008b. Assemblages of Carabidae in a forest peat bog reserve situated in an urban agglomeration. Sylwan 11:16-25. [In Polish with English summary]
  • Pawłowski J. 2004a. Carabiis clatratus Linnaeus, 1761. Pp. 92-93. In: Głowaciński Z. & Nowacki J. (eds) Polish Red Data Book of Animals. Invertebrates. Instytut Ochrony Przyrody PAN. 445 pp.
  • Pawłowski J. 2004b. Carabiis fabricii Duftschmidt, 1812. Pp. 94-95. In: Głowaciński Z. & Nowacki J. (eds), Polish Red Data Book of Animals. Invertebrates. Instytut Ochrony Przyrody Pan. 445 pp.
  • Pawłowski J. 2004c. Epaphiiis rivularis (Gyllenhal, 1810). Pp. 95-96. In: Głowaciński Z. & Nowacki J. (eds), Polish Red Data Book of Animals. Invertebrates. Instytut Ochrony Przyrody PAN. 445 pp.
  • Pawłowski J. 2004d. Aechmites terricola (Herbst, 1784). Pp. 97-98. In: Głowaciński Z. & Nowacki J. (eds), Polish Red Data Book of Animals. Invertebrates. Instytut Ochrony Przyrody PAN. 445 pp.
  • Pawłowski J. 2004e. Polistichus connexus (Geoffrey, 1785). Pp. 98-99. In: Głowaciński Z. & Nowacki J. (eds), Polish Red Data Book of Animals. Invertebrates. Instytut Ochrony Przyrody PAN. 445 pp.
  • Pawłowski J., Kubisz D. & Mazur M. 2002. Coleoptera - Chrząszcze. Pp. 88-110. In: Głowaciński Z. (ed.), Red List of Threatened Animals in Poland. Polska Akademia Nauk Instytut Ochrony Przyrody, Kraków.
  • Rąkowski G. (ed.) 2006. Rezerwaty przyrody w Polsce środkowej. Instytut Ochrony Środowiska, Warszawa.
  • Ruta R. & Melke A. 2002. Beetles of the Kuźnik reserve near Pita. Rocznik Naukowy Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra" 6: 57-101. [In Polish with English summary]
  • Ruta R. & Melke A. 2011. Materials to the knowledge of beetles (Insecta: Coleoptera) of the "Kuźnik" nature reserve near Piła. Wiadomości Entomologiczne 30 (2): 84-98. [In Polish with English abstract]
  • Schwerk A. & Szyszko J. 2006. Succession of carabid fauna (Coleoptera: Carabidae) on post-industrial areas near Bełchatów (Central Poland). Wiadomości Entomologiczne 25 (Supl.l): 71-85.
  • Sienkiewicz p. 2000. Amara (lezeá) fulvipes (Aud.-Serv., 1821) (Coleoptera: Carabidae) - new locality in Poland. Wiadomości Entomologiczne 19 (2): 120. [In Polish]
  • Sienkiewicz P. 2003. Ground beetles (Coleoptera: Carabidae) of the seasonally flooded meadows in the valley of the middle course of the Warta - qualitative analysis. Baltic Journal of Coleopterology 3 (2): 129-136.
  • Sienkiewicz P. & Konwerski S. 2004. The importance of the Krajkowo reserve near Poznań for the protection of Coleoptera of riparian habitats. Wiadomości Entomologiczne 23 (Supi.): 189-191. [In Polish with English abstract]
  • Sienkiewicz P. & Konwerski S. 2005. Rare and endangered beetles (Coleoptera) from Krajkowo Nature Reserve in the middle course of the Warta river in Western Poland. Pp. 57-63. In: Skłodowski J., Huruk S., Barševskis a. & Tarasiuk S. (eds) Protection of Coleoptera in the Balic Sea Region. Warsaw Agricultural University Press, 239 pp.
  • Soszyński S., Kowalczyk J. K., Mielczarek Ł., Mocarski Z., Osicki T. & Sobczyk Т. 2008. Owady. Pp. 140-153. In: wnuk Z. (ed.), Przedborski Park Krajobrazowy. 20 lat istnienia PPK (1998-2009). Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów.
  • Soszyński S., Śliwiński Z. & Kurzawa J. 1998. Bezkręgowce. Pp. 83-90. In: Kurowski J. K. (ed.) Sulejowski Park Krajobrazowy. Środowisko przyrodniczo-geograficzne. Zespół Nadpilicznych Parków Krajobrazowych, Moszczenica.
  • Stachowiak M. & Wilcz M. 2001. The ground beetles (Coleoptera, Carabidae) of the nature reserve „Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego" in Wierzchlas. Pp.36-49. In: Wiśniewska M., Stachowiak M. & Cieściński J. (eds), Badania przyrodnicze wybranych typów środowisk wschodniej części Borów Tucholskich. Wydawnictwo FIL, Bydgoszcz. [In Polish]
  • Starkel L. (ed.) 1999. Geografia Polski. Środowisko przyrodnicze. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 593 pp.
  • Stępień A. & Jaskuła R. 2010. Materials to the knowledge of carabid fauna (Coleoptera: Carabidae) of Bolimów Landscape Park. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 29 (1): 69-77. [In Polish with English abstract]
  • Twardowski J., Kornalewicz w. 2004. Preliminary studies on carabid beetle fauna (Coleoptera: Carabidae) in surroundings of „Zwierzyniec" nature reserve. Wiadomości Entomologiczne 23, Supl.2: 210-212. [In Polish with English abstract]
  • Twardowski J. & Thoma P. 2011. Ground beetles (Col., Carabidae) occurring in the nature reserve "Zwierzyniec" and its buffer zone. 34 p. In: 12 Sympozjum Polskich Karabidologów. Biegaczowate i inne bezkręgowce w badaniach środowiskowych. Olsztyn, 19-22.VI.2011. Materiały konferencyjne, Olsztyn, 36 pp.
  • Weber D., Saska p. & Chaboo C. 2008. Carabid beetles (Coleoptera: Carabidae) as parasitoids. Pp. 719-721. In: Capinera J. L. (ed.), Encyclopedia of Entomology, Springer, New York, Berlin, Heidelberg, Tokyo.
  • Wojas Т. 1992. New localities of several rare ground beetles Coleoptera, Carabidae in Poland. Wiadomości entomologiczne 11 (3): 143-147. [In Polish with English summary]
  • Wojas Т. 1997. The ground beetles (Coleoptera: Carabidae) of the steppe-forest reserve in Bielinek upon Odra and its surroundings. Wiadomości Entomologiczne 16 (3^ł): 143-154. [In Polish with English summary]
  • Wolender M. 2002. Ground beetles (Coleoptera: Carabidae) of "Wzgórze Widokowe nad Międzyodrzem" nature reserve. Wiadomości Entomologiczne 23 (Supi. 2): 217-219. [In Polish with English abstract]

Typ dokumentu

Bibliografia

Identyfikatory

Identyfikator YADDA

bwmeta1.element.agro-2b55954d-aa17-4617-a24a-e7ae242f1469
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.