PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Czasopismo

2017 | 70 | 3 |

Tytuł artykułu

Conservation status and trends in the transformation of Molinia meadows in the Laki w Komborni Natura 2000 site, SE Poland

Autorzy

Treść / Zawartość

Warianty tytułu

PL
Stan zachowania i kierunki przemian łąk trzęślicowych na obszarze Natura 2000 Łąki w Komborni (Polska południowo-wschodnia)

Języki publikacji

EN

Abstrakty

EN
The aim of this study was to provide a phytosociological and ecological characterization of meadow communities in the Łąki w Komborni Natura 2000 site (SE Poland), assess the trends in their transformation, and indicate the major threats impacting on their conservation. The study was conducted in 2015–2016. Three types of meadow communities were distinguished (alliances Molinion, Arrhenatherion, Filipendulion), due to the absence of the species characteristic for associations. The species richness noted per relevé differed significantly between the types of meadows (Kruskal–Wallis test: H = 21.65, p < 0.05). The highest floristic biodiversity (H' = 2.99) was noted for the meadow patches classified as in the Molinion alliance and the lowest (H' = 2.50) was found for the patches from the Filipendulion alliance. Mean values of the ecological indicators (F, R, N) differed between the meadow communities. The greatest disparity was noted for the mean values of the soil moisture indicator (from 6.42 to 7.45). Patches classified in the Filipendulion alliance were developed on the wettest soil substratum, whereas the patches classified in the Arrhenatherion alliance were predominant on a relatively dry substratum. The abandonment of traditional management practices (grazing, mowing) has contributed to transformation of the Molinia meadows, disappearance of characteristic species and succession of shrubs. The Molinia meadow habitat should be conserved by improvement of protection measures (appropriate mowing regime and removal of biomass) to conserve a high species richness and the rare and protected plant species.
PL
Celem pracy była charakterystyka fitosocjologiczna i ekologiczna zbiorowisk łąkowych na obszarze Natura 2000 Łąki w Komborni (SE Polska) oraz ocena kierunków zmian wraz ze wskazaniem głównych zagrożeń. Badania przeprowadzono w latach 2015–2016. W kompleksie wyróżniono trzy typy zbiorowisk, które ze względu na brak gatunków charakterystycznych dla zespołów oraz znaczne przekształcenia fitocenoz podano w randze związku (Molinion, Arrhenatherion, Filipendulion). Zbiorowiska różniły się bogactwem gatunkowym (H = 21.65, p < 0.05). Najwyższą bioróżnorodność florystyczną (H' = 2.99) miały płaty ze związku Molinion, a najniższą (H' = 2.50) ze związku Filipendulion. Średnie wartości wskaźników ekologicznych (F, R, N) były różne dla wydzielonych zbiorowisk. Największe różnice zanotowano w średnich wartościach wskaźnika wilgotności gleby (od 6.42 do 7.45). Na podłożu najbardziej wilgotnym dominowo zbiorowisko z Filipendulion, a na stosunkowo suchym zbiorowisko z Arrhenaterion. Brak tradycyjnego użytkowania (wypas, koszenie) spowodowało przekształcanie łąk trzęślicowych, zanik gatunków charakterystycznych oraz postępujący proces sukcesji. Z uwagi na duże bogactwo gatunkowe, obecność rzadkich i chronionych taksonów istnieje potrzeba zachowania siedliska łąk trzęślicowych na badanym terenie wraz z koniecznością wprowadzenia zabiegów ochronnych (koszenie, usuwanie biomasy).

Słowa kluczowe

Wydawca

-

Czasopismo

Rocznik

Tom

70

Numer

3

Opis fizyczny

Article 1718 [13p.], fig.,ref.

Twórcy

Bibliografia

  • 1. Pott R. Die Pflanzengesellschaften Deutschlands. Stuttgart: Verlag Eugen Ulmer; 1995.
  • 2. Chytrý M, editor. Vegetace České republiky. 1. Travinná a keříčková vegetace. Praha: Academia; 2010.
  • 3. Kącki Z. Variability and long-term changes in the species composition of Molinia meadows in Poland: a case study using a large data set from the Polish Vegetation Database. Wrocław: Biologica Silesiae; 2012. (Acta Botanica Silesiaca. Monographiae; vol 7).
  • 4. Hegedüšová K, Vantarová K, Škodová I, editors. Rastlinné spoločenstvá Slovenska. 5. Travinno-bylinná vegetácia. Bratislava: Veda; 2014.
  • 5. Michalcová D, Chytrý M, Pechanec V, Hájek O, Jongepier JW, Danihelka J, et al. High plant diversity of grasslands in a landscape context: a comparison of contrasting regions in Central Europe. Folia Geobot. 2014;49:117–135. https://doi.org/10.1007/s12224-013-9173-1
  • 6. Kotańska M, Towpasz K, Wójcik T, Mitka J. Łąki w krajobrazie rolniczym Płaskowyżu Proszowickiego (Wyżyna Małopolska). Ekologia i Technika. 2015;23(4):183–192.
  • 7. Barabasz B. Zmiany roślinności łąk w północnej części Puszczy Niepołomickiej w ciągu 20 lat. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk; 1997. (Studia Naturae; vol 43).
  • 8. Janssens F, Peeters A, Tallowin JRB, Bakker JB, Bekker RM, Fillat F, et al. Relationship between soil chemical factors and grassland diversity. Plant Soil. 1998;202:69–78. https://doi.org/10.1023/A:1004389614865
  • 9. Zechmeister HG, Schmitzberger I, Steuer B, Peterseil J, Wrbka T. The influences of land-use practices and economics on plant species richness in meadows. Biol Conserv. 2003;114(2):165–177. https://doi.org/10.1016/S0006-3207(03)00020-X
  • 10. Bator I. Stan obecny i przemiany zbiorowisk łąkowych okolic Mogilan (Pogórze Wielickie) w okresie 40 lat. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera Polskiej Akademii Nauk; 2005. (Fragmenta Floristica et Geobotanica Polonica. Supplementum; vol 7).
  • 11. Wellstein C, Otte A, Waldhardt R. Impact of site and management on the diversity Central European mesic grassland. Agric Ecosyst Environ. 2007;122(2):203–210. https://doi.org/10.1016/j.agee.2006.12.033
  • 12. Botta-Dukát Z, Chytrý M, Hájková P, Havlová M. Vegetation of lowland wet meadows along a climatic continentality gradient in Central Europe. Preslia. 2005;77:89–111.
  • 13. Prach K. Degradation and restoration of wet and moist meadows in the Czech Republic: general trends and case studies. Acta Botanica Gallica. 1996;143(4–5):441–449. https://doi.org/10.1080/12538078.1996.10515740
  • 14. Eriksson O, Cousins SAO, Bruun HH. Land-use history and fragmentation of traditionally managed grasslands in Scandinavia. J Veg Sci. 2002;13:743–748. https://doi.org/10.1111/j.1654-1103.2002.tb02102.x
  • 15. Dicks LV, Ashpole JE, Dänhardt J, James K, Jönsson AM, Randall N, et al. Farmland conservation: evidence for the effects of interventions in Northern and Western Europe. Exter: Pelagic Publishing; 2014.
  • 16. Green BH. Agricultural intensification and the loss of habitat, species and amenity in British grasslands: a review of historical change and assessment of future prospects. Grass Forage Sci. 1990;45:365–372. https://doi.org/10.1111/j.1365-2494.1990.tb01961.x
  • 17. Peter M, Edwards PJ, Jeanneret P, Kampmann D, Lëscher A. Changes over three decades in the floristic composition of fertile permanent grasslands in the Swiss Alps. Agric Ecosyst Environ. 2008;125:204–212. https://doi.org/10.1016/j.agee.2008.01.002
  • 18. Lindborg R, Bengtsson J, Berg A, Cousins SAO, Eriksson O, Gustafsson T, et al. A landscape perspective on conservation of semi-natural grasslands. Agric Ecosyst Environ. 2008;125:213–222. https://doi.org/10.1016/j.agee.2008.01.006
  • 19. Wuczyński A, Dajdok Z, Wierzcholska S, Kujawa K. Applying red lists to the evaluation of agricultural habitat: regular occurrence of threatened birds, vascular plants, and bryophytes in field margins of Poland. Biodivers Conserv. 2014;23:999–1017. https://doi.org/10.1007/s10531-014-0649-y
  • 20. Załuski T. Vegetation transformations of Kujawy-Pomerania region in the last twenty years period. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Biologica et Oecologica. 2011;7:75–98. https://doi.org/10.2478/v10107-009-0017-y
  • 21. Trąba C, Wolański P. Zróżnicowanie florystyczne zbiorowisk łąkowych ze związków Molinion, Cnidion dubii i Filipendulion w Polsce – zagrożenia i ochrona. Inżynieria Ekologiczna. 2012;29:224–235.
  • 22. Matuszkiewicz W. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2008.
  • 23. Kącki Z, Załuski T. Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion). In: Herbich J, editor. Murawy, łąki, ziołoroślą, wrzosowiska, zarośla. Poradnik ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000. Warszawa: Ministerstwo Środowiska; 2004. p. 159–170.
  • 24. Kącki Z. Comprehensive syntaxonomy of Molinion meadows in southwestern Poland. Wrocław: Biologica Silesiae; 2007. (Acta Botanica Silesiaca. Monographiae; vol 2).
  • 25. Muller S. Diversity and management practice required to ensure conservation of rare and locally threatened species in grassland: a case studies at regional scale (Lorraine, France). Biodivers Conserv. 2000;11:1173–1184. https://doi.org/10.1023/A:1016049605021
  • 26. Denisow B, Wrzesień M. The habitat effect on the diversity of pollen resources in several Campanula spp. – an implication for pollinator conservation. J Apic Res. 2015;54(1):62–71. https://doi.org/10.1080/00218839.2015.1030243
  • 27. Söderström B, Svensson B, Vessby K, Glimskär A. Plants, insects and birds in seminatural pastures in relation to local habitat and landscape factors. Biodivers Conserv. 2001;10:1839–1863. https://doi.org/10.1023/A:1013153427422
  • 28. Żmihorski M, Kotowska D, Berg A, Pärt T. Evaluating conservation tools in Polish grasslands: the occurrence of birds in relation to agri-environment schemes and Natura 2000 areas. Biol Conserv. 2016;194:150–157. https://doi.org/10.1016/j.biocon.2015.12.007
  • 29. Council Directive 92/43/EEC of 21 May 1992 on the conservation of natural habitats and wild fauna and flora. Official Journal of the European Communities. Legislation. 1992;206:7–50.
  • 30. Interpretation manual of European Union habitats [Internet]. 2007 [cited 2017 Feb 19]. Available from: http://ec.europa.eu/environment/nature/legislation/habitatsdirective/docs/2007_07_im.pdf
  • 31. Kondracki J. Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2012.
  • 32. Braun-Blanquet J. Pflanzensociologie. Wien: Springer; 1964.
  • 33. Mirek Z, Piękoś-Mirkowa H, Zając A, Zając M, editors. Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Cracow: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences; 2002. (Biodiversity of Poland; vol 1).
  • 34. Ochyra R, Żarnowiec J, Bednarek-Ochyra H. Census catalogue of Polish mosses. Cracow: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences; 2003. (Biodiversity of Poland; vol 3).
  • 35. Hennekens SM, Schaminée JH. Turboveg, a comprehensive data base management system for vegetation data. J Veg Sci. 2001;12(4):589–591. https://doi.org/10.2307/3237010
  • 36. Dzwonko Z. Przewodnik do badań fitosocjologicznych. Poznań: Sorus, Instytut Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego; 2007. (Vademecum Geobotanicum).
  • 37. Podani J. SYN-TAX 2000. Computer programs for data analysis in ecology and systematics. Budapest: Scientia Publishing; 2001.
  • 38. Dzwonko Z, Loster S. Vegetation differentiation and secondary succession on a limestone hill in southern Poland. J Veg Sci. 1990;1(5):615–622. https://doi.org/10.2307/3235567
  • 39. Ellenberg H, Weber HE, Düll R, Wirth V, Werner W, Paulissen D. Zeigerwerte von Pflanzen in Mitteleuropa. Göttingen: Goltze; 1992. (Scripta Geobotanica; vol 18).
  • 40. Shannon CE, Weaver W. The mathematical theory of communication. Urbana, IL: University of Illinois Press; 1963.
  • 41. Pielou EC. Ecological diversity. New York, NY: Wiley; 1975.
  • 42. Tichý L. JUICE, software for vegetation classification. J Veg Sci. 2002;13(3):451–453. https://doi.org/10.1111/j.1654-1103.2002.tb02069.x
  • 43. Stanisz A. Przystępny kurs statystyki z zastosowaniem Statistica na przykładach z medycyny. Kraków: StatSoft Polska; 2007.
  • 44. Kołodziejek J, Michalska-Hejduk D. Charakterystyka geobotaniczna łąk trzęślicowych Molinietum caeruleae na polanach śródleśnych północnej części woj. Śląskiego. Fragm Florist Geobot Pol. 2004;11:141–155.
  • 45. Suder A. Purple-moor grass meadows (alliance Molinion caeruleae Koch 1926) in the eastern part of Silesia Upland: phytosociological diversity and aspects of protection. Nature Conservation. 2008;65(8):63–77.
  • 46. Grynia M. Kierunki zmian szaty roślinnej zbiorowisk łąkowych w Wielkopolsce. Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Rolnictwo. 1996;47:15–27.
  • 47. Kozak M. Zróżnicowanie zbiorowisk łąkowych w Gorcach (Polskie Karpaty Zachodnie). Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Botaniczne. 2007;41:1–174.
  • 48. Dubiel E. Łąki Krakowa. Część I. Klasa Molinio-Arrhenatheretea. Studia Ośrodka Dokumentacji Fizjograficznej. 1996;24:145–171.
  • 49. Rosenthal G. Secondary succession in a fallow central European wet grassland. Flora. 2010;205(3):153–160. https://doi.org/10.1016/j.flora.2009.02.003
  • 50. Sienkiewicz-Padewska D, Borawska-Jarmułowicz B, Mastalerczuk G, Chodkiewicz A Stypiński P. Wpływ zaprzestania koszenia na roślinność łąki trzęślicowej (Molinietum caerulae). Woda – Środowisko – Obszary Wiejskie. 2012;12(1):167–179.
  • 51. Babai D, Molnár A. Small-scale traditional management of highly species-rich grasslands in the Carpathians. Agric Ecosyst Environ. 2014;182(1):123–130. https://doi.org/10.1016/j.agee.2013.08.018
  • 52. Nowak T, Węgrzynek B, Tokarska-Guzik B. Assets and threats to Molinia meadows (Molinion caeruleae alliance) on chosen Natura 2000 areas in the eastern part of the Silesiana Upland. Acta Scientiarum Polonorum. Agricultura. 2015;14(4):49–61.
  • 53. Kącki Z, Michalska-Hejduk D. Assessment of biodiversity of Molinia meadows in Kampinoski National Parks based on biocenotic indicators. Pol J Environ Stud. 2010;19:351–362.
  • 54. Kulik M. Ocena szaty roślinnej wybranych łąk trzęślicowych w Poleskim Parku Narodowym i poza jego obszarem. Łąkarstwo w Polsce. 2013;16:39–54.
  • 55. Poschlod P, Bakker JP, Kahmen S. Changing land use and its impact on biodiversity. Basic Appl Ecol. 2005;6:93–98. https://doi.org/10.1016/j.baae.2004.12.001
  • 56. Nekrošienė R, Skuodienė R. Changes in floristic composition of meadow phytocenoses, as landscape stability indicators, in protected areas in western Lithuania. Pol J Environ Stud. 2012;21(3):703–711.
  • 57. Warda M, Stamirowska-Krzaczek E, Kulik M. Floristic diversity of selected plant communities on extensive and abandoned grasslands in the Nadwieprzański Landscape Park. Journal of Water and Land Development. 2013;19:77–82. https://doi.org/10.2478/jwld-2013-0019
  • 58. Kulik M. Changes of biodiversity and species composition of Molinia meadow depending on use method. Pol J Environ Stud. 2014;3(3):773–782.
  • 59. Falińska K. Alternative pathways of succession: species turn over patterns in meadows abandoned for 30 years. Phytocoenosis. Archivum Geobotanicum. 2003;9:1–104.
  • 60. Michalska-Hejduk D, Kopeć D. Dynamics of semi-natural vegetation with a focus on Molinion meadows after 50 years of strict protection. Pol J Environ Stud. 2012;21(6):1731–1741.
  • 61. Havlová M, Chytrý M, Tichý L. Diversity of hay meadows in the Czech Republic: major types and environmental gradients. Phytocoenologia. 2004;34:551–567. https://doi.org/10.1127/0340-269X/2004/0034-0551
  • 62. Zelnik I, Čarni A. Wet meadows of the alliance Molinion Koch 1926 and their environmental gradients in Slovenia. Biologia. 2008;63:187–196. https://doi.org/10.2478/s11756-008-0042-y
  • 63. Kulik M, Baryła R, Warda M, Stamirowska-Krzaczek W. Vegetation changes of the Molinio-Arrhenatheretea class in the Bystra valley, eastern Poland. Acta Agrobot. 2016;69(4):1689. https://doi.org/10.5586/aa.1689
  • 64. Denisow B, Wrzesień M. The importance of field-margin location for maintenance of food niches for pollinators. Journal of Apicultural Science. 2015;59(1):27–37. https://doi.org/10.1515/jas-2015-0002
  • 65. Muller S. Appropriate agricultural management practices required to ensure conservation and biodiversity of environmentally sensitive grassland sites designated under Natura 2000. Agric Ecosyst Environ. 2002;89(3):261–266. https://doi.org/10.1016/S0167-8809(01)00235-3
  • 66. Priede A. Phytosociology and dynamics of calcareous grasslands in Kemeri National Park, Litvia. Estonian Journal of Ecology. 2011;60(4):284–304. https://doi.org/10.3176/eco.2011.4.03
  • 67. Babczyńska-Sendek B. Significance of protection of the meadow and grassland communities for maintenance the floristic diversity in the area of the southeastern Silesian Upland (Poland). Biodivers Res Conserv. 2009;13:49–60. https://doi.org/10.2478/v10119-009-0009-z
  • 68. Ziaja M, Wójcik T. Occurrence of the globeflower Trollius europaeus L. in “Łąki w Komborni” Natura 2000 site (Podkarpackie Province, SE Poland). Ecological Questions. 2016;23:61–69. https://doi.org/10.12775/EQ.2016.006
  • 69. Ziaja M, Wójcik T. Występowanie Gladiolus imbricatus L. (Iridaceae) w zbiorowiskach łąkowych w obszarze Natura 2000 “Łąki w Komborni” PLH180042 (SE Poland). Fragm Florist Geobot Pol. 2016;23(2):219–230.
  • 70. Hájkowá P, Hájek M, Kintrová K. How can we effectively restore species richness and natural composition of a Molinia-invaded fen? J App Ecol. 2009;46(2):417–425. https://doi.org/10.1111/j.1365-2664.2009.01608.x
  • 71. Hájek J, Poláková S. The impact of cutting, liming and fertilizing on characteristic of abandoned upland meadows in the Czech Republic. Grass Forage Sci. 2010;65:410–420. https://doi.org/10.1111/j.1365-2494.2010.00760.x

Typ dokumentu

Bibliografia

Identyfikatory

Identyfikator YADDA

bwmeta1.element.agro-1789269d-ac10-4271-867c-3c92213c218f
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.